Taki pomnik jest tylko w Limanowej

Bazylika Matki Boskiej Bolesnej to prawdopodobnie jedyny pomnik w formie kościoła na cześć konstytucji na świecie. Został wybudowany jako pamiątka 100-lecia uchwalenia Konstytucja 3 Maja. Zaskakujące, że pomysł przedsięwzięcia o tak znaczącym patriotycznym symbolu powstał w momencie, kiedy Polska znajdowała się pod zaborami. Nawet jeżeli weźmiemy pod uwagę, że nasi rodacy pod panowaniem austriackim mieli większe swobody niż w Niemczech i w Rosji, to budowa pomnika jako pamiątki stuletniej rocznicy Konstytucji 3 Maja była śmiałym pomysłem.

Na ziemi limanowskiej tradycje związane z ustawą zasadniczą z 1791 roku zawsze były bardzo silne. Bez wątpienia ma to m.in. związek ze Stanisławem Małachowskim, właścicielem wsi Dobra, Marszałkiem Sejmu Wielkiego (1788-1792), współtwórcą Konstytucji 3 Maja: https://limanowa.in/index.php/aktualnosci/a/48808

Pod koniec XIX wieku do Limanowej przybył ks. Kazimierz Łazarski, charakteryzujący się odważną postawą patriotyczną. Miał wielki wpływ na społeczeństwo. Podejmował wiele przedsięwzięć manifestując przywiązanie do polskiej tożsamości.

W takich warunkach powstał ambitny plan. To co w innych miastach nie było możliwe, ze względu na represje zaborców i próbę wynaradawiania Polaków, udało się w Limanowej. Gromadzenie funduszy na budowę świątyni, wzniesionej w latach 1911-1918, rozpoczęto 3 maja 1891 roku w stulecie uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Stąd też kościół, będący świadectwem nie tylko religijności, ale i patriotyzmu miejscowego społeczeństwa, powstał jako pomnik upamiętniający uchwalenie pierwszej w Europie Ustawy Zasadniczej. Świadczy o tym wymownie tarcza herbowa z ukoronowanym Białym Orłem i datami 1791-1891 widoczna na frontonie bazyliki. O pomnikowym charakterze budowli decyduje też monumentalność fasady i wieży, a także stanowiący podbudowę nasyp, na którym stoi kościół oraz zastosowanie jednorodnego materiału - kamienia. Jest to miejscowy piaskowiec, podkreślający swojskość obiektu nawiązującego w swym architektonicznym kształcie do tradycyjnych form polskiego budownictwa.

Ekspertka: lawinowo rośnie liczba dzieci z chorobami jelit (wywiad) Historia skansenu tematem spotkania w muzeum

Wielki wkład w całe przedsięwzięcie miał ks. Kazimierz Łazarski. 11 listopada 1890 roku biskup tarnowski Ignacy Łobos mianował go proboszczem w Limanowej. Będąc proboszczem limanowskim, dwukrotnie odbudował plebanię, postawił również kaplicę murowaną na cmentarzu w 1894 roku.

Największym dziełem życia ks. Łazarskiego jest kościół parafialny. W marcu 1891 roku został powołany Komitet Budowy Kościoła, na czele którego stanął właśnie ks. kanonik Kazimierz Łazarski. W 1908 r. Towarzystwo Sztuki Stosowanej w Krakowie rozpisało konkurs na projekt kościoła, a w 1909 r. rozpatrzono projekty na posiedzeniu konkursowym. Spośród zgłoszonych projektów, za najlepszy uznano projekt Zdzisława Mączeńskiego z Warszawy, za który autor otrzymał pierwszą nagrodę. Przeznaczono go do realizacji. Zanim jednak został zatwierdzony przez Komitet Budowy oraz Kurię Diecezjalną w Tarnowie, upłynęły następne dwa lata. W rezultacie do budowy przystąpiono w 1911 roku po rozebraniu istniejącego drewnianego kościoła. Budowa stanu surowego kościoła trwała do 1918 roku. Po siedmiu latach zmagań z budową, na kilka dni przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości, 6 października 1918 r. ks. Łazarski poświęcił kościół i odprawił w nim pierwsze i zarazem dziękczynne nabożeństwo różańcowe. Konsekracji kościoła dokonał ordynariusz tarnowski bp Leon Wałęga 6 października 1921 r., po10 latach od rozpoczęcia budowy.

Oprócz zaangażowania w budowę kościoła, ks. kanonik Łazarski włączał się w działalność patriotyczną w mieście. Był jednym z tych, którzy w 1893 roku powołali do życia gniazdo „Sokoła”. Przez wiele lat wybierany był do Sądu Honorowego „Sokoła”. Ks. Kazimierz Łazarski był organizatorem nabożeństw patriotycznych w limanowskim kościele, m.in. związanych z: nabożeństwem błagalnym w rocznicę II rozbioru Polski czy nabożeństwa żałobnego za spokój duszy bohatera walki o wolność Ojczyzny śp. Tadeusza Kościuszki, bądź w kolejną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja. W roku 1910 ustalił lokalizację pomnika grunwaldzkiego z okazji 500 – lecia zwycięstwa pod Grunwaldem. W roku 1930 uczestniczył w odsłonięciu pomnika Nieznanego Żołnierza, wygłaszając płomienne kazanie do tłumu zgromadzonych mieszkańców Limanowej. Zmarł 12 listopada 1944 roku w Limanowej i został pochowany w krypcie w arkadach po stronie północnej kościoła. Dziś jego imię nosi jedna z limanowskich ulic, przebiegająca nieopodal bazyliki (informacje na temat życia i działalności ks. Kazimierza Łazarskiego pochodzą z publikacji wydanej przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Limanowej, w ramach mikroprojektu „Transgraniczne przenikanie”).

fot. UM Limanowa.