​Dziś Wielkanoc w Kościołach Wschodnich. Jak wyglądają święta u prawosławnych i grekokatolików?

Wierni obrządków wschodnich - prawosławni i grekokatolicy, obchodzą 24 kwietnia Wielkanoc nazywaną Paschą Chrystusową. Obchody świąt rozpoczynają się kilkugodzinną Jutrznią Paschalną i liturgią o północy. Jest także procesja z ikoną Chrystusa Zmartwychwstałego i chlebem tzw. "artos" oraz Liturgia.

W związku z tym, że data święta w obu obrządkach wyliczana jest w inny sposób, Wielkanoc Kościołów wschodnich raz na jakiś czas przypada w tym samym czasie, co u katolików. Tak było np. w 2004, 2007, 2010, 2011, 2014 i 2017 roku. Często prawosławni świętują jednak później, maksymalnie nawet pięć tygodni po katolikach; w ubiegłym roku różnica była czterotygodniowa. Wynika to z tego, że katolicy świętują Wielkanoc zawsze w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Cerkiew prawosławna i Kościół grekokatolicki dodaje do tego jeszcze jeden warunek: Niedziela Wielkanocna musi przypadać po zakończeniu Paschy żydowskiej (to także święto ruchome).

Mimo prób podejmowanych współcześnie m.in. przez Światową Radę Kościołów, na razie nie udało się ustalić i wprowadzić w życie jednolitych zasad wyliczania, by Kościoły chrześcijańskie przyjęły jedną datę Wielkiej Nocy.

Podobnie jak w Kościele katolickim, obchody świąt Paschalnych u prawosławnych i grekokatolików rozpoczynają się kilkugodzinną Jutrznią Paschalną i liturgią o północy.

14 osób odpowie przed sądem za hazard na automatach i pranie brudnych pieniędzy Ratowniczka zauważyła go z okna samochodu. Finał poszukiwań 47-latka

Przed rozpoczęciem jutrzni w Kościele prawosławnym do metropolity Sawy i katedry w Warszawie, a stamtąd do wielu prawosławnych parafii w całym kraju, dotarł Święty Ogień z bazyliki Grobu Świętego w Jerozolimie, przywieziony do kraju w sobotni wieczór przez delegację polskiej Cerkwi.

O północy rozpoczyna się Jutrznia Zmartwychwstania Pańskiego (Jutrznia paschalna), po której odbywa się uroczysta procesja z ikoną Zmartwychwstania (zazwyczaj ikona zstąpienia do piekieł) i chlebem tzw. "artos", na którym widnieje wizerunek Chrystusa Zmartwychwstałego. Procesja obchodzi cerkiew od zachodu na wschód, co symbolizuje niewiasty udające się o świcie do grobu Chrystusa, żeby namaścić Jego ciało. Jest swego rodzaju spotkaniem z Jezusem, który pokonał śmierć.

- NastÄ™pnie celebransi wraz z procesjÄ… wiernych zatrzymujÄ… siÄ™ przed zamkniÄ™tymi drzwiami Å›wiÄ…tyni, które symbolizujÄ… zapieczÄ™towany Grób PaÅ„ski i kapÅ‚an trzy razy stuka krzyżem do drzwi, po czym zgromadzeni wchodzÄ… do Å›rodka i sprawowana jest Msza Å›wiÄ™ta. Na koniec liturgii Å›wiÄ™cony jest "artos", który przechowywany jest w koÅ›ciele do tzw. niedzieli przewodniej (drugiej niedzieli wielkanocnej), kiedy jest rozdrabniany i rozdawany wiernym. Nie jest to oczywiÅ›cie chleb konsekrowany, czyli nie jest to komunia Å›wiÄ™ta - wyjaÅ›niÅ‚ PAP duszpasterz stoÅ‚ecznej parafii greckokatolickiej pod wezwaniem bÅ‚. MikoÅ‚aja Czarneckiego w archidiecezji przemysko-warszawskiej ks. Bogdan Kruba.

Przyznał, że są cerkwie, gdzie modlitwy rozpoczynają się dopiero wczesnym rankiem w niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego. Wyjaśnił, że przed procesją rezurekcyjną płaszczenica, czyli ikona przedstawiająca martwe ciało Jezusa zdjęte z krzyża, namalowana na płótnie (całun), przenoszona jest z grobu na ołtarz, gdzie leży do czwartku uroczystości Wniebowstąpienia, czyli 40 dni i na niej sprawowana jest liturgia.

Przez cały Tydzień Wielkanocny królewska brama ikonostasu pozostaje otwarta na znak, że dzięki zmartwychwstaniu Chrystusa wszyscy wierni mają dostęp do Jego ofiary krzyżowej i zmartwychwstania.

Na Podkarpaciu główne nabożeństwo rezurekcyjne w greckokatolickiej archidiecezji przemysko-warszawskiej odbywa się w archikatedrze św. Jana Chrzciciela w Przemyślu, zaś w Warszawie w parafii p.w. Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny przy ul. Miodowej.

W Kościele prawosławnym główne uroczystości odbywają się w Soborze Metropolitalnym Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny, czyli w cerkwi przy alei Solidarności w Warszawie. Liturgia prawosławna sprawowana jest przeważnie w języku cerkiewnosłowiańskim, a kazania i czytania są po polsku. Na Podlasiu w kazaniach używa się także języka rosyjskiego, białoruskiego i ukraińskiego. W związku z Wielkanocą sobór biskupów polskiej Cerkwi prawosławnej wystosował do wiernych list paschalny odczytywany w cerkwiach. Hierarchowie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (PAKP) podkreślają, że zmartwychwstanie Chrystusa jest "triumfem nie tylko wiary, ale prawdy w ogóle".

- MajÄ…c Å›wiadomość wielkiej mocy ducha pÅ‚ynÄ…cej z cudu zmartwychwstania Dawcy Å»ycia Chrystusa, możemy uÅ›wiadomić sobie jego znaczenie w naszych zÅ‚ożonych, trudnych czasach pandemii, podziałów w spoÅ‚eczeÅ„stwie, dziaÅ‚aÅ„ wojennych. Zjawiska te, które same w sobie sÄ… trudne, to w Å›wietle wiary potwierdzonej przez zmartwychwstanie Chrystusa, przemijajÄ… i nie majÄ… znaczenia - pisze sobór w orÄ™dziu. - Wiara potwierdzona przez zmartwychwstanie zawsze pomaga nam zrozumieć nasze choroby, doÅ›wiadczenia i wszystko, co dzieje siÄ™ wokół nas i na Å›wiecie - podkreÅ›lajÄ… hierarchowie Cerkwi, zaznaczajÄ…c, że w tym zawarty jest caÅ‚y sens i znaczenie zmartwychwstania.

W orÄ™dziu zwrócili siÄ™ też do uchodźców z Ukrainy dotkniÄ™tych boleÅ›nie agresjÄ… rosyjskÄ… oraz do tych UkraiÅ„ców, którzy pozostali w swojej ojczyźnie. - Å»yczymy, aby zmartwychwstaÅ‚y Chrystus uleczyÅ‚ rany i ból waszych serc, pokonaÅ‚ nienawiść i zÅ‚o i darowaÅ‚ upragniony pokój - napisali prawosÅ‚awni hierarchowie.

Niedzielne śniadanie wielkanocne to u wielu wiernych w Kościołach wschodnich pierwszy obfity posiłek po bardzo ścisłym poście utrzymywanym w Wielkim Tygodniu, a dla niektórych – po całym okresie postu bez mięsa, a nawet nabiału. W niektórych rodzinach spożywane było już nad ranem, po powrocie z kilkugodzinnych paschalnych nabożeństw. Na stole pojawiły się też pokarmy święcone w Wielką Sobotę.

- W koszyczku wielkanocnym grekokatolicy poza tradycyjnymi jajkami, chrzanem, solÄ…, masÅ‚em, wÄ™dlinÄ…, majÄ… także tzw. "paskÄ™", czyli okrÄ…gÅ‚Ä… buÅ‚kÄ™ pszennÄ… z rodzynkami (placek drożdżowy) - powiedziaÅ‚ ks. Kruba.

- Zgodnie z tradycjÄ… wschodniÄ… pokarmy na stół wielkanocny Å›wiÄ™ci siÄ™ po Liturgii Paschalnej. Natomiast ze wzglÄ™du na tych, którzy przyjdÄ… na późniejsze liturgie, aby mogli zjeść Å›wiÄ…teczne Å›niadanie, Å›wiÄ™cimy pokarmy także w sobotÄ™ - wyjaÅ›niÅ‚ PAP bazylianin o. Piotr Jan Kuszka OSBM.

PowiedziaÅ‚, że w cerkwi prawosÅ‚awnej wierni, którzy chcÄ… przystÄ…pić do komunii Å›wiÄ™tej, powinni poÅ›cić od północy. - KoÅ›ciół grekokatolicki odszedÅ‚ od tych wymagaÅ„ i obecnie obowiÄ…zuje jedna godzina postu do rozpoczÄ™cia liturgii. Zmiany te zwiÄ…zane sÄ… z przesuniÄ™ciem celebracji liturgicznych na godziny popoÅ‚udniowe i wieczorne, co byÅ‚o podyktowane potrzebÄ… wiernych, którzy pracujÄ…c zawodowo w ciÄ…gu dnia, nie mogÄ… wczeÅ›niej przyjść do cerkwi - powiedziaÅ‚ bazylianin.

WspomniaÅ‚, że w KoÅ›ciele prawosÅ‚awnym komunia Å›w. powiÄ…zana jest ze spowiedziÄ…. - Nie znajÄ… oni praktyki, która funkcjonuje w KoÅ›ciele katolickim, że po jednej spowiedzi można wiele razy przystÄ…pić do StoÅ‚u PaÅ„skiego, czyli przyjąć komuniÄ™ Å›wiÄ™tÄ… - wyjaÅ›niÅ‚ zakonnik.

W Kościele grekokatolickim spowiedź ma formę indywidualną w konfesjonałach i nie ma postu przed spowiedzią.

Kościół greckokatolicki w Polsce to Kościół obrządku bizantyjsko-ukraińskiego; jest jednym z katolickich Kościołów wschodnich, uznających władzę i autorytet papieża. Obecnie zrzesza głównie wiernych pochodzenia ukraińskiego. Są oni rozproszeni po całym kraju. Należą do jednej metropolii, w skład której wchodzi archieparchia (archidiecezja) przemysko-warszawska, którą kieruje abp Eugeniusz Popowicz oraz eparchia (diecezja) olsztyńsko-gdańska i eparchia wrocławsko-koszalińska.

Metropolia ma 170 parafii i ośrodków duszpasterskich, w których pracuje około 100 kapłanów. Polscy biskupi greckokatoliccy wchodzą w skład Konferencji Episkopatu Polski.

DokÅ‚adnych danych o liczbie osób prawosÅ‚awnych w kraju nie ma. Przedstawiciele polskiej Cerkwi szacujÄ…, że wiernych jest 450-500 tys. Danych z ubiegÅ‚orocznego spisu jeszcze nie udostÄ™pniono.