Historia w kadrze: koronacja na kilka dni przed wojną

W ramach nowego cyklu "Historia w kadrze" wracamy do wydarzeń z 20 sierpnia 1939 roku. W Szczyrzycu odbyły się wówczas uroczystości, które zgromadziły wiernych i duchowieństwo. Arcybiskup krakowski Adam Stefan Sapieha dokonał koronacji obrazu Matki Bożej.

Historia w kadrze

Dziś kolejna odsłona cyklu "Historia w kadrze". W jego ramach prezentujemy archiwalne fotografie, artykuły prasowe oraz materiały źródłowe dokumentujące wydarzenia, miejsca i postaci związane z historią powiatu limanowskiego.

Koronacja z 20 sierpnia 1939 roku

Prezentowane zdjęcia z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego pochodzą z 20 sierpnia 1939 roku. W opactwie cystersów w Szczyrzycu odbyły się wówczas uroczystości koronacyjne obrazu Matki Bożej z Dzieciątkiem - na prawie biskupim.

Zgodę na przeprowadzenie aktu wydał 17 sierpnia 1939 roku biskup tarnowski Franciszek Lisowski. Wydarzenie poprzedziły trzydniowe rekolekcje dla parafian. Uroczystość odbyła się w dzień odpustu ku czci św. Bernarda z Clairvaux. Aktu poświęcenia oraz nałożenia koron ufundowanych przez wiernych ze Śląska dokonał arcybiskup i metropolita krakowski Adam Stefan Sapieha w obecności zgromadzonego duchowieństwa oraz mieszkańców regionu. Wydarzenie miało miejsce na kilkanaście dni przed wybuchem II wojny światowej.

Quiz, film i podróże, czyli Noc Bibliotek 2026 „Kiedy się kogoś kocha, to ten drugi ktoś nigdy nie znika” - Kubuś Puchatek ma już sto lat

Dzieje opactwa i cudownego wizerunku

Cystersi przybyli w ten rejon w XIII wieku. W 1234 roku wojewoda krakowski Teodor Gryfita ufundował klasztor w Ludźmierzu, uzyskując zgodę księcia Henryka Brodatego i biskupa krakowskiego Wisławy. W 1243 roku zakonnicy przenieśli fundację do Szczyrzyca, na co wpływ miało zniszczenie Ludźmierza podczas najazdu tatarskiego w 1241 roku oraz bezpieczniejsze położenie w dolinie rzeki Stradomki.

Samo malowidło o wymiarach 93 x 131 cm powstało w pierwszej połowie XVI wieku na desce lipowej. Jest dziełem nieznanego autora reprezentującego szkołę włoską i przedstawia Maryję w półpostaci, w sukni w kolorze lilaróżowym i ciemnozielonym płaszczu, trzymającą Dzieciątko Jezus z jabłkiem królewskim. Prawdopodobnie wizerunek sprowadził w 1607 roku opat Stanisław Drohojowski, który wcześniej studiował teologię w Padwie. Zapisy źródłowe potwierdzają obecność i kult obrazu w kościele w 1642 roku, kiedy odbyła się jego konsekracja.

Opactwo przeszło skomplikowaną historię – w latach 1561–1752 znajdowało się pod tzw. komendą (zarządem opatów mianowanych przez królów), a po rozbiorach Polski i reformach józefińskich w zaborze austriackim zostało zdegradowane do rangi przeoratu. Przed kasatą uchroniło klasztor prowadzenie szkoły. Status opactwa przywrócono w 1918 roku na mocy decyzji papieża Benedykta XV.

W czasie II wojny światowej klasztor włączył się w lokalną działalność patriotyczną, prowadząc od 1939 roku tajne nauczanie oraz współpracując z Armią Krajową.

Po wojnie, 19 sierpnia 1984 roku, podczas obchodów 750-lecia opactwa, odbyła się druga koronacja wizerunku – koronom papieskim poświęconymi przez Jana Pawła II w 1983 roku na Jasnej Górze. Aktu nałożenia koron, ufundowanych przez opata Huberta Kostrzańskiego jako wotum za ocalenie klasztoru i zakonników przed hitlerowcami, dokonał Prymas Polski kardynał Józef Glemp w asyście biskupa tarnowskiego Jerzego Ablewicza. Kopia obrazu znajduje się obecnie m.in. w Polskiej Misji Ojców Cystersów w Willow Springs w stanie Illinois.