Król Polski o szczególnym znaczeniu dla Limanowej

Na łamach portalu Limanowa.in staramy się przypomnieć sylwetki patronów limanowskich ulic - głównie tych, którzy byli związani z naszym regionem. Nazwiska znanych w Polsce zasłużonych ważnych postaci historycznych są powszechnie znane.

Jedna z najbardziej znanych limanowskich ulic w Limanowej nosi imię ostatniego króla Polski z dynastii Jagiellońskiej, Zygmunta Augusta. Spośród monarchów w Limanowej został wyróżniony w sposób szczególny. Limanowa prawa miejskie otrzymała 12 kwietnia 1565 roku, na sejmie w Piotrkowie Trybunalskim. Przywilej od króla Zygmunta Augusta na założenie miasta otrzymał Stanisław Jordan. Lokacje przeprowadzono na prawie magdeburskim. Wówczas używano nazwy Ilmanowa (taką nazwę w źródłach spotykamy po raz pierwszy pod datą 1498 w aktach sądu ziemskiego w Czchowie).

W akcie lokacyjnym król Zygmunt August napisał m.in. ”…szlachetnemu Stanisławowi Jordanowi z Zakliczyna (…) zgadzamy się i dopuszczamy, aby mógł na gruncie swoim dziedzicznym zwanym Wilmanow, w ziemi krakowskiej położonym, miasto o nazwie Ilmanowa umieścić, założyć i wznieść tak, aby trwało po wszystkie czasy. Aby zaś to miasto Ilmanowa lepiej było rządzone i łatwiej się rozwijało, udzielamy mu i nadajemy prawo niemieckie, które zwie się magdeburskim.”

Jak ustalili historycy badający dzieje Limanowej, Stanisław Jordan przeznaczył pod miasto część swej posiadłości, zwaną w dawnych dokumentach „Rzeki”, która była otoczona trzema potokami: starowiejskim, jabłonieckim i mordarskim. Władzę w miasteczku sprawował wójt, odpowiadający przed właścicielem Ilmanowej. Wójt posiadał także władzę sądowniczą.

Barokowe wnętrze zabytkowej świątyni i... drewniana sukienka Nowy rozkład jazdy miejskich autobusów

Niestety oryginał Aktu lokacyjnego (na zdjęciu), jedna z najcenniejszych pamiątek miasta zaginął kilkanaście lat temu i do tej pory nie wiadomo gdzie się znajduje. W listopadzie 2011 roku w Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej rozpoczęła się zlecona przez burmistrza inwentaryzacja zbiorów. Wcześniej Archiwum Państwowe prowadziło w nim kontrole, jednak kontrolerom nie udostępniono wszystkich pozycji. Prace komisji zostały szybko zawieszone ze względu na wielki bałagan w zbiorach. Zlecono ich uporządkowanie i przygotowanie do spisu. W grudniu stwierdzono brak najważniejszych i bezcennych dokumentów, m.in. aktu lokacyjnego miasta, wydanego przez króla Zygmunta Augusta w 1565 roku, przywileju dla miasta Limanowa na urządzenie 12 jarmarków rocznie, wydanego przez cesarza austriackiego w 1792 roku oraz dwóch pieczęci miasta z 1573 i 1575 roku.

Król Zygmunt August (ur. 1 sierpnia 1520, zm. 7 lipca 1572) był ostatnim królem Polski i wielkim księciem litewskim z dynastii Jagiellonów. Jego panowanie, które trwało od 1548 do 1572 roku, było określane jako okres "Złotego Wieku" Rzeczypospolitej.

Podczas swojej władzy Zygmunt August dążył do utrzymania jedności polsko-litewskiej unii, a także rozszerzenia terytoriów państwa poprzez dyplomatyczne umiejętności i korzystne małżeństwa dynastyczne. Jego najważniejsze małżeństwo z arcyksiężniczką austriacką Elżbietą Habsburżanką umocniło pozycję Polski w Europie.

Król Zygmunt August znany był jako hojny mecenas sztuki i nauki, wspierając artystów, humanistów oraz uczonych. W jego okresie rozwijała się kultura renesansowa, a wileńska Akademia i Uniwersytet Krakowski zdobywały międzynarodowy prestiż.

Zobacz również:

• Ks. Józef Joniec 
• Józef Marek
• Maksymilian Marszałkowicz
• Achacy Przyłęcki
• Stanisław Małachowski
• Leopold Węgrzynowicz
• Bp Piotr Longin Bednarczyk 
• Józef Bek 
• Tytus Czyżewski 
• Wilhelm Tabor 
• Władysław Dunarowski 
• Sebastian Flizak
• Ks. Kazimierz Łazarski 
• Franciszek Bujak
• Władysław Gębik
  
• Michał Dudek