Miasto uczci 85. rocznicę zbrodni katyńskiej

Limanowa. Jutro w Limanowej odbędą się uroczystości upamiętniające 85. rocznicę zbrodni katyńskiej. Organizatorzy zapraszają mieszkańców do udziału we Mszy świętej oraz apelu poległych.

Władze miasta Limanowa oraz społeczność Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 1 w Limanowej zapraszają mieszkańców do udziału w obchodach 85. rocznicy zbrodni katyńskiej.

Uroczystości rozpoczną się w niedzielę (30 marca) o godzinie 9:00 w Bazylice Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej. Podczas Mszy świętej wspominani będą polscy jeńcy wojenni zamordowani przez sowieckie służby w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Bykowni i innych miejscach na Wschodzie. 

Po Eucharystii nastąpi złożenie kwiatów przy pamiątkowej tablicy obok bazyliki oraz apel poległych z udziałem uczniów ZSP nr 1 w Limanowej.

Nowoczesny pojazd na torach Ostrzeżenie: dziś możliwe burze

Zbrodnia katyńska była konsekwencją agresji ZSRR na Polskę, która nastąpiła 17 września 1939 roku – w wyniku tajnego porozumienia między III Rzeszą a Związkiem Sowieckim, zawartego w pakcie Ribbentrop–Mołotow. Do sowieckiej niewoli trafiło ponad 200 tysięcy polskich żołnierzy. Szeregowców w większości zwolniono, jednak oficerowie, policjanci oraz funkcjonariusze państwowi zostali osadzeni w obozach NKWD w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie.

Na początku 1940 roku władze sowieckie podjęły decyzję o ich likwidacji. 2 marca 1940 roku Ławrientij Beria skierował do Józefa Stalina notatkę, w której zaproponował rozstrzelanie polskich jeńców jako „wrogów ZSRR”. Trzy dni później Biuro Polityczne KC WKP(b) wydało tajną decyzję, na mocy której rozpoczęto przygotowania do masowej egzekucji.

Zbrodnię realizowano od kwietnia 1940 roku. Więźniów z Kozielska mordowano w Lesie Katyńskim, starobielskich – w siedzibie NKWD w Charkowie, a osoby z Ostaszkowa – w Twerze. Ciała zakopywano w Piatichatkach i Miednoje. Według dokumentów sowieckich zamordowano ponad 14,5 tysiąca polskich oficerów. Wśród ofiar znalazła się także jedyna kobieta – podporucznik pilot Janina Lewandowska.

Równolegle sowieckie służby przeprowadziły egzekucje na około 7 300 osobach osadzonych w więzieniach tzw. Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi. Byli to urzędnicy, sędziowie, policjanci, działacze społeczni i polityczni. Wielu z nich zginęło w Bykowni. Zbrodnia katyńska pochłonęła elitę społeczną, polityczną i wojskową II Rzeczypospolitej.

13 kwietnia 1943 roku Niemcy poinformowali o odkryciu masowych grobów w Katyniu. Zbrodnia wywołała międzynarodowy spór – władze sowieckie przypisały jej dokonanie Niemcom, a Polaków oskarżyły o współpracę z III Rzeszą. Mimo wielu dowodów, przez dziesięciolecia ZSRR nie przyznawał się do odpowiedzialności, a władze PRL zakazywały publicznego mówienia o tej zbrodni. Represjonowano osoby głoszące prawdę.

Dopiero w 1990 roku władze Rosji oficjalnie przyznały, że za zbrodnię odpowiadało NKWD. Rok później strona polska otrzymała kopie dokumentów, w tym tajnej decyzji Biura Politycznego z 5 marca 1940 roku. Śledztwo rosyjskie zakończono jednak w 2005 roku, nie uznając zbrodni katyńskiej za ludobójstwo.

W obozach NKWD prowadzono też agitację polityczną – oficerowie byli przesłuchiwani, podejmowano próby ich werbunku. Zdecydowana większość odmówiła współpracy. Nieliczni, którzy zgodzili się na warunki sowieckie, zostali później wykorzystani propagandowo. Jedną z takich osób był płk Zygmunt Berling, pochodzący z Limanowej, późniejszy dowódca 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki.