Najdłużej badana wieś na świecie (TVN)

Gościem programu 'Inny punkt widzenia' emitowanego na antenie TVN24, był socjolog Michał Szymon Łuczewski, który opowiadał o swojej książce poświęconej Żmiącej - najdłużej badanej wsi na świecie.

- Żmiąca to najdłużej badana wieś na świecie- mówił Michał Szymon Łuczewski na początku programu. Socjolog przez 10 lat prowadził badania etnograficzne w Żmiącej, na podstawie których w 2007 roku obronił pracę doktorską: 'Doświadczenie narodowe w życiu codziennym. Monografia problemowa społeczności lokalnej. Żmiąca: 1370 - 2007'.

Efektem jego pracy jest także wydana w ubiegłym roku książka 'Odwieczny naród. Polak i katolik w Żmiącej', za którą Łuczewski otrzymał prestiżową Nagrodę im. Księdza Józefa Tischnera. - Książka jest o tym, jak polskojęzyczni chłopi stali się Polakami - mówi.

Gospodarz programu, Grzegorz Miecugow, pytał socjologa m. in. o to, jak doszło do przemian w mieszkańcach Żmiącej. - Ja chciałem pokazać, że rozwój polskości jest procesem chaotycznym, że w pewnym sensie żmiącanie, ale też można powiedzieć że Polacy w ogóle, stali sie Polakami, katolikami przez przypadek - twierdzi Łuczewski. - Że są to tak skomplikowane procesy, że nie da się tego ująć w jakąś prostą formułę i trzeba by było zbadać każde miasteczko, każdą wieś, żeby pokazać jak ta droga do polskości wyglądała - dodaje.

Odeszli w ostatnich dniach… Dziś 48. rocznica wyboru Karola Wojtyły na Papieża

- Żmiąca, jak pisał Franciszek Bujak, to oddalony od świata zaścianek. I rzeczywiście, teraz wyszły listy Bujaka do ukochanej, w których opisywał jak męczące jest badanie Żmiącej: jak musiał się przedzierać cały dzień po drogach, których nie było. Więc Żmiąca jest wsią pozostającą na uboczu i proces narodowy przebiegał tam z opóźnieniem, ale tylko pewnym opóźnieniem - mówił socjolog o badanej miejscowości. - Droga do polskości w Żmiącej wiodła bardzo paradoksalnymi drogami. Można na przykład pokazać, że związek polskości z katolicyzmem narodził się dopiero po II wojnie światowej.

Michał Szymon Łuczewski w dalszym ciągu odwiedza Żmiącą, gdzie realizuje kolejny projekt, już jednak nie jako badacz. - Robię tam teraz Międzynarodowe Szkoły Letnie i zastanawiamy się w takim gronie Czechów, Słowaków, Ukraińców i Polaków nad tym, jakie są związki między religią a nowoczesnością. Nie ma na to lepszego miejsca, niż Żmiąca - stwierdza.

Pytany o pierwszy dzień spędzony na wsi, wspomina: - Urzekło mnie to, że odkryłem tam ludzi którzy żyją takim Bożym życiem. To znaczy że jeśli jest się gościem, to nie płaci się za gościnę czy poczęstunek. Ja zawsze byłem tym skrępowany... Jak coś takiego mogło uchować się w kapitalizmie? Tam przyjmowano mnie z polską gościnnością, za która nigdy nie byłem w stanie się odwdzięczyć. I nie wiem, czy ta książka będzie nawet małym spłaceniem tego długu wdzięczności - mówił Łuczewski.

Socjolog jest przekonany, że wielu mieszkańców miejscowości czytało jego książkę. - Miałem tam promocję, bardzo wzruszającą. Pojechałem tam z duszą na ramieniu, czy tam mnie z widłami pogonią, czy nie - relacjonuje. - Ale promocja okazała się wspaniała. Panie przygotowały salę, a dzieci na motywach książki przygotowały sztukę, więc ja się tam prawie popłakałem - mówił. - I wiem że ludzie mają tam pretensje, o pewne rzeczy o których tam pisałem, np. za to, że napisałem że być może żmiącacy byli zaangażowani w rabację galicyjską i być może polała się tam krew, a nawet doszło do zabójstwa.

Prowadzący rozmawiał z Łuczewskim również o związkach mieszkańców wsi z kościołem katolickim oraz o ich poglądach politycznych. Zastanawiano się także nad przyszłością miejscowości, z której coraz więcej młodych ludzi wyjeżdża do dużych miast lub zagranicę w poszukiwaniu pracy.

Cały materiał o Żmiącej można zobaczyć na stronie: http://www.tvn24.pl/inny-punkt-widzenia,37,m/michal-szymon-luczewski,345665.html

(Fot. UG Laskowa)