Nowa gmina i "stary" pełnomocnik wyznaczony przez Donalda Tuska

Premier Donald Tusk mianował Janusza Opyda na pełnomocnika odpowiedzialnego za utworzenie nowej gminy Szczawa. Decyzja ta została podjęta w piątek. Janusz Opyd pełnił już tę funkcję w 2015 roku, gdy ostatecznie do utworzenia gminy nie doszło. Nowa jednostka administracyjna rozpocznie funkcjonowanie od 1 stycznia 2025 roku.

W piątek (18 października) prezes Rady Ministrów Donald Tusk podpisał nominacje na pełnomocników ds. utworzenia dwóch nowych gmin: Szczawa i Grabówka. Z dniem dzisiejszym Janusz Marek Opyd przejął zadania związane z przygotowaniem organizacyjnym i prawnym nowej gminy Szczawa.

Gmina Szczawa powstanie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 1 października, a jej oficjalne utworzenie nastąpi 1 stycznia 2025 roku. 

Decyzja o powołaniu pełnomocników została podjęta na wniosek wojewodów, złożonych za pośrednictwem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar złożył wniosek o powołanie Janusza Opyda w dniu 14 października. O nazwisko pełnomocnika w Małopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie pytaliśmy trzy dni wcześniej, ale wówczas usłyszeliśmy, że "trwają czynności związane z ustanowieniem pełnomocnika".

Pełnomocnik będzie odpowiedzialny za przygotowanie gminy do pełnienia zadań publicznych, w tym za stworzenie struktur administracyjnych i prawnych oraz zapewnienie sprawnego przejęcia kompetencji przez nowo wybrane organy gminy. Jego zadania obejmą także nadzór nad organizacją wyborów lokalnych.

Powołanie pełnomocnika ma na celu zapewnienie, że nowa gmina będzie gotowa do działania już od pierwszego dnia swojej działalności. Janusz Opyd będzie pełnił tę funkcję do czasu wyboru nowych władz gminnych, które przejmą odpowiedzialność za zarządzanie nową jednostką samorządową.

Janusz Opyd wraca do tej roli - pełnomocnikiem ds. utworzenia gminy Szczawa był już w przeszłości. Został powołany przez premier Ewę Kopacz jesienią 2015 roku. Wówczas musiał zrezygnować z pełnionej funkcji przewodniczącego Rady Gminy Kamienica. 

Rada Ministrów podkreśla, że decyzje te są wynikiem wieloletnich dążeń lokalnych społeczności i mają na celu wzmocnienie samodzielności administracyjnej. Gmina Szczawa, wyodrębniona z gminy Kamienica, obejmie obszar ponad 4238 hektarów i będzie zamieszkiwana przez 1830 osób

Przypomnijmy, że w maju po przeprowadzeniu konsultacji, Rada Gminy Kamienica wydała negatywną opinię w sprawie utworzenia gminy Szczawa. W konsultacjach wzięło udział 729 mieszkańców, z czego 195 osób opowiedziało się za utworzeniem nowej gminy, a 527 było przeciw. W samym sołectwie Szczawa za utworzeniem gminy opowiedziało się 185 mieszkańców, co stanowi ponad 79% biorących udział w konsultacjach

Wcześniej komitet Nasza Gmina Szczawa, wspierający inicjatywę utworzenia nowej jednostki samorządowej, przedłożył listę z 625 podpisami mieszkańców Szczawy, co stanowi 42% uprawnionych do głosowania. Z uzasadnieniu resort przypomina, że we wrześniu 2013 r. w lokalnym referendum aż 93% mieszkańców Szczawy poparło inicjatywę utworzenia nowej gminy.

Według analizy przeprowadzonej przez wojewodę małopolskiego, zarówno gmina Kamienica, jak i nowo planowana gmina Szczawa spełniają wymogi finansowe oraz demograficzne określone w ustawie o samorządzie gminnym. Dochody podatkowe na mieszkańca w obu gminach przekraczają minimalne wskaźniki, a liczba mieszkańców przewyższa populację najmniejszej gminy w Polsce.

Na terenie planowanej gminy Szczawa znajdują się m.in. budynki o przeznaczeniu komunalnym oraz uzdrowiskowym, co wpisuje się w dążenia lokalnej społeczności do uzyskania przez Szczawę statusu uzdrowiska.

W skład zasobu komunalnego nowej gminy wejdą m.in. budynek ośrodka zdrowia, remiza OSP Szczawa, pijalnia wód mineralnych, budynek po zlikwidowanej szkole podstawowej, oczyszczalnia ścieków oraz PSZOK, stacja uzdatniania wody oraz zbiornik o pojemności 300m3, a także niezabudowane działki i drogi publiczne (gminne). 

Przewidywana siedziba urzędu nowej gminy Szczawa to budynek po zlikwidowanej Szkole Podstawowej nr 2 w Szczawie (Bukówka). Prognozowane wydatki na czynności związane z utworzeniem struktur samorządu, przewidziane jeszcze na ten rok, to około 1 mln 500 tys. zł. Kwota obejmuje m.in. koszt adaptacji pomieszczeń budynku szkoły na cele biurowe, koszt wyposażenia urzędu gminy, koszt prac geodezyjnych oraz wynagrodzenie pełnomocnika.

Przypomnijmy, że za ideą utworzenia nowego samorządu stoi społeczny komitet, którego głównym argumentem przemawiającym za podziałem jest plan uzyskania przez Szczawę statusu uzdrowiska, co ma pozwolić na pełne wykorzystanie zasobów przyrodniczych, w tym wód leczniczych. 

Decyzja o utworzeniu gminy Szczawa zapadła dokładnie dziewięć lat temu, w lipcu 2015 roku. Kilka miesięcy później nowy rząd utworzony przez PiS po wygranych wyborach uchylił rozporządzenie. Parlamentarzyści, którzy znaleźli się w opozycji, złożyli skargę do Trybunału Konstytucyjnego, a ten wyrokiem z czerwca 2017 roku stwierdził niezgodność rozporządzenia uchylającego decyzję w sprawie utworzenia gminy Szczawa (i gminy Grabówka) z przepisami Konstytucji RP i ustawy o samorządzie gminnym.