Połowa księży doświadczyła agresji w ostatnim roku – wyniki badania ISKK

Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego przedstawił raport dotyczący agresji wobec duchownych i obiektów kultu. Wynika z niego, że niemal co drugi ankietowany ksiądz spotkał się z przejawami agresji w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Połowa ankietowanych księży deklaruje, że doświadczyła agresji w ciągu ostatnich 12 miesięcy – wynika z raportu Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego pt. „Niebezpieczna misja? Agresja wobec osób duchownych, miejsc i obiektów kultu w Polsce", o którym mówili uczestnicy konferencji prasowej 3 kwietnia br. w Sekretariacie Konferencji Episkopatu Polski w Warszawie.

Dr hab. Marcin Jewdokimow, dyrektor Instytutu Statystyki Kościoła Katolickiego, przyznał, że temat został podjęty przez ISKK z uwagi na „dysproporcję pomiędzy doświadczeniami życia codziennego a relacjami prasowymi”. 

Relacje prasowe stanowią wierzchołek góry lodowej pewnego rosnącego problemu społecznego, który dotyczy agresji wobec osób duchownych, ale także miejsc i obiektów kultu – ocenił.

Dyrektor ISKK poinformował, że w badaniach zostały podjęte cztery zagadnienia: doświadczenie przemocy w różnych wymiarach i aspektach; reakcje na te doświadczenia, czyli w jaki sposób osoby duchowne reagują na przemoc albo na sytuacje antycypowanej przemocy; poczucie bezpieczeństwa w związku z misją, którą wykonują; przyczyny i dynamika agresji wobec osób duchownych.

Ekspertka: lawinowo rośnie liczba dzieci z chorobami jelit (wywiad) Zmarł ksiądz Tadeusz Górka. Duchowny z Limanowszczyzny miał 70 lat

Prof. Jewdokimow doprecyzował, że badania objęły księży diecezjalnych. Dodał, że badania będą kontynuowane i że będą kolejne odsłony tego procesu badawczego. 

Chcemy prowadzić stały monitoring tych zjawisk – podkreślił.

Dr Karol Leszczyński z ISKK, który był inicjatorem badań, przyznał, że kwerenda ma charakter eksploracyjny. Poinformował, że badanie było realizowane w formie ankiety elektronicznej przez Internet na przełomie października i listopada 2024 roku. Dodał, że na badanie odpowiedziało 966 księży, z czego 614 ankiet zostało kompletnie wypełnionych.

Dr Leszczyński wskazał, że z badań wynika, iż połowa ankietowanych księży (49,7%) doświadczyła agresji w ciągu ostatnich 12 miesięcy. 

Najczęściej były to szyderstwa, groźby i wyzwiska (41,6%), a znaczna część duchownych (33,6%) deklarowała, że doświadczyła agresji w Internecie. Można więc powiedzieć, że jest to zjawisko powszechne, jeśli połowa osób na zadane pytanie oświadcza, że doświadczyła tego typu zjawisk – ocenił.

Dr Leszczyński zaznaczył, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy przed przeprowadzeniem badania dochodziło również do ataków na kościoły, zniszczenia mienia, niszczenia grobów, zakłócania Mszy św. i nabożeństw. 

Jednakże najczęstszą formą była agresja słowa wobec księży – przyznał.

Dodał, że cechą uczestników badania jest niska skłonność do zgłaszania incydentów. Zdecydowana większość (80,8%) ankietowanych księży nie zgłosiła przypadków agresji odpowiednim instytucjom. Najczęstszym powodem niezgłaszania było uznanie zdarzeń za niewystarczająco poważne (46,2%) oraz niechęć do formalności (22,6%). Brak zaufania do władz wskazało 14,6% respondentów.

Dr Leszczyński zauważył, że ponad połowa ankietowanych podejmuje kroki w celu unikania takich sytuacji: nie nosi sutanny lub koloratki, rezygnuje z niektórych zadań i funkcji. Zwrócił uwagę, że poza parafią 57,2% badanych księży czuło się bezpiecznie w stroju duchownym, podczas gdy bez tego stroju aż 89,7% deklarowało poczucie bezpieczeństwa.

Dr Leszczyński wskazał, że według uczestników badania, głównymi przyczynami agresji są: negatywny wizerunek duchowieństwa w mediach (96,4%) oraz rosnące napięcia polityczne i społeczne (91,1%). Aż 85,9% respondentów uważa, że poziom agresji wobec duchownych w Polsce wzrósł w ostatnich 10 latach.

Prof. Krzysztof Koseła, przewodniczący Rady Naukowej ISKK, przyznał, że od 2020 roku księża znaleźli się w grupie osób bitych i zabijanych, tak jak wcześniej dziennikarze. „Księża i dziennikarze są w tej samej grupie osób zagrożonych agresją” – wskazał. Odnosząc się do przyczyn agresji wobec osób duchownych, stwierdził, że pierwszą przyczyną jest negatywny wizerunek księży w mediach. Drugą – starcie chrześcijaństwa z liberalizmem, czyli wojna kulturowa. I wreszcie trzecią jest wina samych księży.

Agresja wskazuje na zły stan społeczności – przyznał prof. Koseła.

Rzecznik Konferencji Episkopatu Polski ks. Leszek Gęsiak SJ przyznał, że te wyniki dają do myślenia.

Miejmy nadzieję, że nie jest to rzecz zupełnie powszechna – stwierdził. Dodał, że „księża także potrzebują tego, że ludzie, dla których pracują, biorą za nich odpowiedzialność". 

Podkreślił, że ważne jest, aby księża wiedzieli, że nie są sami, „że są z nimi ludzie, którzy – jeśli będzie im dobrze – będą się cieszyć z nimi, ale jeśli będzie im źle, to także będą ich wspierać. Szczególnie wtedy, gdy spotykają ich bardzo nieprzyjazne sytuacje, chociażby takie jak w raporcie przygotowanym przez ISKK – zaznaczył.