Pomnik Legionistów - historia miejsca pamięci

Pomnik Legionistów w Łososinie Górnej odsłonięto 11 listopada 1934 roku. Upamiętnia mieszkańców powiatu limanowskiego, którzy walczyli o niepodległość Polski.

Pomnik Legionistów w Łososinie Górnej został odsłonięty 91 lat temu - 11 listopada 1934 roku podczas uroczystości, w której uczestniczyli licznie zgromadzeni mieszkańcy. Po przemówieniu otwierającym wydarzenie aktu poświęcenia dokonał ks. prałat Kazimierz Łazarski. Na tablicy umieszczono napis: „1914 – 1934 Legionistom Synom Limanowskiej Ziemi, co na zew Wodza Józefa Piłsudskiego w krwawe poszli boje i w bojach tych legli w 20 rocznicę wymarszu Legionów Pomnik ten wznieśli Towarzysze Broni”.

Projekt pomnika przygotował Stanisław Odziomek, a rzeźbę orła wykonał Stanisław Augustyn, rzeźbiarz ze Żmiącej. W pracach związanych z budową i zagospodarowaniem terenu brali udział członkowie Związku Strzeleckiego z Łososiny Górnej oraz uczniowie miejscowych szkół.

W okresie międzywojennym pomnik odwiedzali przedstawiciele życia publicznego. Wśród nich byli minister Wacław Jędrzejewicz, minister rolnictwa Janat Połczyński, wiceminister Józef Bek, a także wojewodowie krakowscy i profesorowie z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

"No w końcu" - Góralsi wydali płytę Odeszli w ostatnich dniach…

Po II wojnie światowej i w okresie PRL-u pomnik przetrwał, choć z czasem ulegał zaniedbaniu. Pamięć o miejscowych legionistach była jednak przekazywana, głównie w rodzinach. W 1987 roku nauczyciel Stanisław Golonka wraz z uczniami i parafią rozpoczął porządkowanie terenu wokół pomnika.

W kolejnych latach przeprowadzano przy nim różne formy upamiętnień. W 2001 roku w cokole umieszczono urny z ziemią z Katynia, Monte Cassino i Cmentarza Orląt Lwowskich. W 2009 roku posadzono „Dęby Pamięci” poświęcone mjrowi Hipolitowi Gibińskiemu i płkowi Tadeuszowi Władysławowi Grabowskiemu. W 2013 roku wmurowano urnę z ziemią z Porycka, a w 2023 roku wykonano prace konserwatorskie.