Skupianie się na zagrożeniach może zwiększać ryzyko psychozy

Zwracanie uwagi na zagrożenia może zwiększać ryzyko urojeń w przyszłości – pokazują badania naukowców UJ. Wpływając na postrzeganie rzeczywistości przez osoby podatne na zaburzenia psychotyczne, można byłoby redukować prawdopodobieństwo występowania u nich psychoz.

U okoÅ‚o 5-10 proc. spoÅ‚eczeÅ„stwa i u 13-36 proc. pacjentów ze zdiagnozowanÄ… schizofreniÄ… wystÄ™puje nasilony lÄ™k spoÅ‚eczny. To, że poprzedza on wystÄ™powanie psychoz – czasem nawet wiele lat przed ich pojawieniem – pokazywaÅ‚o wiele badaÅ„.

- JeÅ›li mamy do czynienia z osobÄ…, którÄ… cechuje lÄ™k spoÅ‚eczny, to prawdopodobieÅ„stwo, że kiedyÅ› zachoruje ona na psychozÄ™ wzrasta. To dobry predyktor wystÄ…pienia psychoz – mówi dr Katarzyna Prochwicz z Instytutu Psychologii Uniwersytetu JagielloÅ„skiego, cytowana w przesÅ‚anym komunikacie.

Dotychczasowe badania nie pokazywały jednak, co łączy lęk społeczny i powstawanie psychoz. W jaki sposób prowadzi on do zaburzeń psychotycznych. Badania dr Prochwicz pokazały, że elementem łączącym te dwa stany może być tzw. tendencyjność poznawcza. Oznacza ona skupianie uwagi na wybranych aspektach rzeczywistości, np. na zagrożeniach, a nie dostrzeganie innych aspektów.

Budżet Obywatelski Województwa Małopolskiego: zgłoś pomysł do 30 października. TBM Kinga rozpoczęła drążenie rekordowego tunelu. 100 m już gotowe

- Badanie pokazało, że wyczulenie na negatywne bodźce jest w lęku społecznym tym, co po latach może przyczynić się do powstania urojeń prześladowczych - mówi dr Prochwicz.

Badanie przeprowadzono na ponad 200 osobach między 16. a 82. rokiem życia doświadczających tzw. objawów podobnych do psychotycznych. Podczas badania sprawdzano, jaki poziom lęku społecznego charakteryzuje badanych i w jaki sposób lęk ten może wpływać na powstawanie objawów psychotycznych.

Jak wyjaÅ›nia badaczka, odwracajÄ…c tendencyjność poznawczÄ… czy jÄ… modyfikujÄ…c – co da siÄ™ zrobić za pomocÄ… specjalnych treningów – teoretycznie można byÅ‚oby znacznie ograniczyć prawdopodobieÅ„stwo rozwoju urojeÅ„. - Eliminujemy wtedy czynnik, który im sprzyja. Już teraz podobne rozwiÄ…zania proponuje siÄ™ osobom, które chorujÄ… na zaburzenia psychotyczne. Można to robić także u osób z grupy ryzyka psychoz, np. u krewnych osób, które chorujÄ… na psychozy, zagrożonych zaburzeniami tego typu - zaznacza.

Badania prowadzone dawniej przez dr Prochwicz pokazały, że aż 98 proc. badanych przez nią Polaków przynajmniej raz w życiu doświadczyło objawów podobnych do symptomów psychozy: mieli poczucie, że są w jakiś sposób prześladowani; że niektóre osoby nie są tymi, którymi wydają się być; że jakaś instytucja ma coś przeciwko nim; albo że ludzie mówią rzeczy o podwójnym znaczeniu.

- Jeżeli sÄ… to jednak doÅ›wiadczenia jednorazowe lub kilkukrotne, ale nie absorbujÄ…ce myÅ›li, to szanse by w przyszÅ‚oÅ›ci u takich osób rozwinęły siÄ™ zaburzenia psychotyczne sÄ… niewielkie. Gorzej, jeÅ›li towarzyszy im silny stres lub jesteÅ›my pewni, że nasze przekonanie jest prawdÄ… – zaznacza.