Spór wokół Trybunału Konstytucyjnego - kluczowe wydarzenia (dokumentacja)

Kalendarium sporu o Trybunał Konstytucyjny:

Październik 2015 - Sejm VII kadencji (PO-PSL) wybiera pięciu nowych sędziów TK, w tym dwóch na miejsca, których kadencje wygasały już po wyborach parlamentarnych.

Listopad 2015 - nowy Sejm VIII kadencji (PiS) uznaje wybór październikowych sędziów za nieważny, a następnie wybiera pięciu własnych kandydatów.

Grudzień 2015 - TK orzeka, że trzech sędziów wybranych przez poprzedni Sejm zostało wybranych prawidłowo, a dwóch nie. Spór o obsadę trzech miejsc w Trybunale staje się główną osią konfliktu.

Szlachecka kuchnia wróci do dworu. Muzeum z dofinansowaniem Europejskie trybunały i instytucje od lat wzywają Polskę do rozwiązania kryzysu wokół TK

Grudzień 2015 - prezydent Andrzej Duda zaprzysięga pięciu sędziów TK wybranych przez Sejm VIII kadencji (PiS). Od tego czasu narasta spór o tzw. sędziów dublerów (m.in. Mariusza Muszyńskiego, Justyna Piskorskiego i Jarosława Wyrębaka) oraz o ważność orzeczeń wydanych z ich udziałem.

Grudzień 2016 - Kończy się kadencja prezesa TK Andrzeja Rzeplińskiego. Nowym prezesem zostaje Julia Przyłębska. Opozycja i część prawników kwestionują tryb jej powołania

Styczeń 2017 - wchodzą w życie przepisy o 6-letniej kadencji prezesa TK. Przyłębska pozostała jednak na stanowisku dłużej - do grudnia 2024 r. Tłumacząc, że przepis wszedł w życie już po jej powołaniu i odmówiła ustąpienia w 2022 r.

Maj 2021 - Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) w sprawie Xero Flor uznaje, że doszło do naruszenia prawa do sądu, wskazując m.in. na wadliwą obsadę składu TK.

Październik 2021 - TK orzeka, że ETPC nie ma kompetencji do oceniania legalności wyboru sędziów TK.

Marzec 2024 - Sejm (KO, PSL, Polska 2050, Lewica) przyjmuje uchwałę o usuwaniu skutków kryzysu konstytucyjnego z lat 2015-2023. Uznaje m.in., że Mariusz Muszyński, Jarosław Wyrembak i Justyn Piskorski nie są sędziami TK, a Julia Przyłębska nie jest uprawniona do pełnienia funkcji Prezesa TK.

Marzec 2024 - rząd przestaje publikować wyroki TK w Dzienniku Ustaw.

Maj 2024 - TK uznaje sejmową uchwałę za niezgodną z konstytucją.

Wrzesień 2024 - Sejm uchwala dwie ustawy gruntownie reformujące TK. Zakłada m.in. nowy sposób wyboru sędziów i uznanie wyroków wydanych z udziałem tzw. dublerów za nieważne.

Grudzień 2024 - po odejściu Julii Przyłębskiej prezydent Andrzej Duda powołuje Bogdana Święczkowskiego na prezesa TK.

Lipiec 2025 - TK stwierdza niekonstytucyjność ustaw reformujących Trybunał.

Marzec 2026 - Sejm wybiera sześciu nowych sędziów TK: Magdalenę Bentkowską, Dariusza Szostka, Krystiana Markiewicza, Macieja Taborowskiego, Marcina Dziurdę i Annę Korwin-Piotrowską. Prezydent Karol Nawrocki odbiera ślubowanie tylko od dwojga z nich - Bentkowskiej i Szostek.

Kwiecień 2026 - czworo pozostałych wybranych przez Sejm sędziów składa ślubowanie podczas uroczystości w Sejmie, bez udziału prezydenta. Nie zostają dopuszczeni do orzekania.

Czerwiec 2026 - Sejm wybiera kolejnego sędziego TK, Sławomira Patyrę. Po zaprzysiężeniu przez prezydenta Karola Nawrockiego deklaruje on, że nie będzie orzekał do czasu dopuszczenia wszystkich wybranych przez Sejm sędziów.

Wrzesień 2026 - Sejm wybiera na sędziego TK Macieja Berka. Prezydent nie odbiera od niego ślubowania.

Październik 2026 - Berek składa ślubowanie w Sejmie. Również nie zostaje dopuszczony do orzekania.

Październik 2026 - ośmioro sędziów wybranych przez obecny Sejm zapowiada działania na rzecz „przywrócenia zgodnego z prawem funkcjonowania TK”.

30 października 2026 - na stronie TK zostanie opublikowane zarządzenie przerwy w czynnościach służbowych prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa TK Bartłomieja Sochańskiego. Pracami TK kieruje sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Według niej w TK zalega ok. 1000 nierozstrzygniętych spraw, a opóźnienia sięgają nawet 12 lat. Zapowiada odblokowanie prac instytucji. Na wtorek 3 listopada zwołała Zgromadzenie Ogólne TK. (PAP)