Trujemy się po cichu. Oficjalnie problemu i rozwiązań nie ma

Limanowa/Powiat Limanowski. Wczoraj wieczorem w Limanowej czujniki jakości powietrza potwierdziły przekroczenia pyłów na poziomie 1311 procent. To gorzej niż w Krakowie, a niewiele lepiej niż w Nowym Sączu. W Krakowie i Nowym Sączu wprowadzono trzeci najwyższy stopień zagrożenia, stolica Małopolski ma drugi dzień darmową komunikację. A w Limanowej i powiecie nie ma żadnej oficjalnej informacji o takim problemie.

Wczoraj o godzinie 21. i 22. czujniki smogu w MaÅ‚opolsce notowaÅ‚y rekordowÄ… ilość zanieczyszczenia powietrza. W Limanowej na ulicy Konopnickiej czujnik wskazaÅ‚ "ekstremalnie duże zanieczyszczenie": zawartość pyÅ‚u PM2,5 wynosiÅ‚a 197ug/m3, czyli 1311% normy, a PM10 267ug/m3 czyli 592% normy. 

Bardzo podobne wartoÅ›ci, lecz o kilka i kilkadziesiÄ…t procent niższe byÅ‚y w najgorszym miejscu w Krakowie czyli na alejach Zygmunta KrasiÅ„skiego. Gorzej niż w Limanowej byÅ‚o tylko w Nowym SÄ…czu, gdzie na ulicy Kazimierza PuÅ‚askiego czujnik wskazaÅ‚ pomiar PM2,5 na poziomie 1528% normy (230ug/m3), a PM10 953% (429ug/m3). 

Co różni LimanowÄ… od Krakowa i Nowego SÄ…cza? Brak stacji pomiarowej

W caÅ‚ym powiecie limanowskim do tej pory, od lat, nie dziaÅ‚a żaden oficjalny (paÅ„stwowy) system pomiaru jakoÅ›ci powietrza, przez co codzienne komunikaty o zanieczyszczeniu powietrza i sposobach na przeciwdziaÅ‚anie im np. serwisu "EkomaÅ‚opolska" nie sÄ… wydawane dla Limanowej. O jakoÅ›ci powietrza możemy siÄ™ dowiedzieć z prywatnej sieci czujników jakoÅ›ci powietrza. Kraków, Nowy SÄ…cz i wiele innych miejscowoÅ›ci w MaÅ‚opolsce (np. Muszyna) ma profesjonalne stacje pomiarowe. I tak w Krakowie już drugi dzieÅ„ m.in. dziaÅ‚a bezpÅ‚atna komunikacja miejska, by w ten sposób ograniczać ruch pojazdów osobowych, informacja o zanieczyszczeniu powietrza jest emitowana wszÄ™dzie, a w powiecie limanowskim mieszkaÅ„cy o aktualnym problemie smogu oficjalnie nawet nie wiedzÄ… (urzÄ™dowe strony milczÄ…).

Polska znajduje siÄ™ w rankingu "smogowych" krajów bardzo wysoko, Limanowa byÅ‚aby w Polskiej niechlubnej czołówce. Wystarczy jednak brak "paÅ„stwowych" czujników i problemu wydaje siÄ™ nie ma. Trujemy siÄ™ po cichu. 

Sytuacja ta nie dotyczy oczywiÅ›cie tylko samej Limanowej, gdyż podobne (choć mniejsze) przekroczenia norm byÅ‚y wczoraj także w innych miejscowoÅ›ciach powiatu m.in. PodÅ‚opieniu (ponad 1000%), Mszanie Dolnej (ponad 1200%), czy MÅ‚ynnem (ponad 1000%).

Dopuszczalna norma dobowego stężenia pyłu PM10 to 50 mikrogramów na metr sześcienny (µg/m sześc.). W środę w wielu miejscach Małopolski normy te były kilkukrotnie przekroczone, podobnie ma być w czwartek.

Osoby szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenie powietrza, dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży, chorzy, powinni unikać długotrwałego przebywania na zewnątrz.

Poniżej oficjalne pomiary jakoÅ›ci powietrza w MaÅ‚opolsce w dniu 10 stycznia 2024 roku (sytuacja w Limanowej nie jest analizowana, gdyż nie ma stacji pomiarowej):

Co to jest pył zawieszony PM10 i PM2,5?

Pył składa się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych zawieszonych w powietrzu i będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. Może zawierać substancje toksyczne takie jak wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (m.in. benzo(a)piren), metale ciężkie oraz dioksyny i furany.

Pył PM10 zawiera cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów, które mogą docierać do górnych dróg oddechowych i płuc, natomiast pył PM2,5 cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, które mogą także przenikać do krwi.

NajwiÄ™ksza emisja pyłów powodowana jest w wyniku spalania wÄ™gla i drewna w starych kotÅ‚ach oraz piecach domowych. Duży negatywny wpÅ‚yw ma spalanie odpadów w tych kotÅ‚ach, które jest nielegalne i powoduje poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi. Istotna jest również jakość spalanego wÄ™gla. 

ZnaczÄ…ca emisja pyÅ‚u powodowana jest przez komunikacjÄ™ – zarówno w wyniku spalania paliw w silnikach, jak również jako emisja wtórna z unoszenia pyłów z brudnych i bÄ™dÄ…cych w zÅ‚ym stanie dróg. 

Emisja pyłów powodowana jest także przez przemysł, szczególnie energetyczny, chemiczny, wydobywczy i metalurgiczny, ale ze względu na wysokość emitorów oraz obowiązujące przepisy ograniczające dopuszczalne wartości emisji, źródła te mają zwykle dużo mniejszy wpływ na jakość powietrza.

Wpływ na zdrowie

Efekty długotrwałego narażenia

Zanieczyszczenie powietrza pyłem zawieszonym i benzo(a)pirenem przyczynia się do:

• chorób ukÅ‚adu oddechowego: astmy, raka pÅ‚uca, przewlekÅ‚ej obturacyjnej choroby pÅ‚uc, czÄ™stych infekcji dróg oddechowych,
• chorób ukÅ‚adu krwionoÅ›nego: zawaÅ‚u serca, nadciÅ›nienia tÄ™tniczego, choroby niedokrwienna serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolnoÅ›ci serca,
• chorób ukÅ‚adu nerwowego: problemów z pamiÄ™ciÄ… i koncentracjÄ…, wyższego poziomu niepokoju, stanów depresyjnych, zmian anatomicznych w mózgu, choroby Alzhaimera, przyspieszonego starzenia ukÅ‚adu nerwowego, udaru mózgu,
• chorób ukÅ‚adu rozrodczego: bezpÅ‚odnoÅ›ci, przedwczesnego porodu, obumarcia pÅ‚odu.