Wstręt i strach wzmacniają wspomnienia

Zdrowe osoby lepiej zapamiętują informacje, które wywołują w nich wstręt albo strach - niż informacje neutralne – wynika z badań prowadzonych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego. Proces zapamiętywania zależy od kontekstu zapamiętywania i od emocji, jakie budzi przekazywana treść.

'Toaleta-karaluch', 'szczur-kanaÅ‚' oraz 'czoÅ‚g-wojna', 'sztylet-gardÅ‚o' – oto przykÅ‚adowe pary słów, budzÄ…cych wstrÄ™t lub strach, które najlepiej zapamiÄ™tali uczestnicy eksperymentu prowadzonego przez doktorantkÄ™ MonikÄ™ Riegel. Sprawdza ona, co siÄ™ dzieje w mózgu, kiedy coÅ› zapamiÄ™tujemy, a jednoczeÅ›nie odczuwamy pewne emocje.

Badaczka stworzyła bazę słów emocjonalnych - Nencki Affective Word List (NAWL), złożoną z prawie 3 tys. rzeczowników, przymiotników oraz czasowników o pewnym nacechowaniu emocjonalnym. Do tej pory w podobnych badaniach wykorzystywano najczęściej zdjęcia, a bazy słów istniały dla wielu języków, ale nie dla języka polskiego. Słowa zawarte w bazie oceniało ponad 500 osób, których zadaniem było określenie, jakie odczucia budzą w nich te słowa. Według Moniki Riegel można z dużym prawdopodobieństwem przypuszczać, że podobne emocje będą one wywoływały w uczestnikach badania.

'KażdÄ… emocjÄ™ można umieÅ›cić na skali w zależnoÅ›ci od tego, czy jest pozytywna, czy negatywna - oraz jak bardzo jest pobudzajÄ…ca. Ale przecież strachu, wstrÄ™tu i smutku nie odczuwamy tak samo; trudno traktować je jako jednÄ… grupÄ™ negatywnych emocji. Dlatego sprawdzamy, czy sÄ… z nimi zwiÄ…zane konkretne rejony mózgu, i jak poszczególne emocje wpÅ‚ywajÄ… na zapamiÄ™tywanie i przypominanie sobie. Jak dotÄ…d nasze wyniki wskazujÄ…, że szczególnie trwale pamiÄ™tany jest wstrÄ™t, mimo że zwiÄ…zane z nim bodźce byÅ‚y oceniane jako mniej pobudzajÄ…ce, niż te zwiÄ…zane ze strachem' – mówi Riegel.

Rozmówczyni PAP prosiła uczestników pierwszych eksperymentów o zapamiętywanie wyświetlających się kolejno par słów. Następnie sprawdzała, w jakim stopniu badani pamiętają, czy dana para słów już się pojawiła, oraz rozpoznają, że wcześniej nigdy się nie pojawiała. W tym eksperymencie uczestnicy badania przypominali sobie pary słów po upływie trzech tygodni. Szczególnie dobrze pamiętaną emocją okazał się wstręt, badani poprawnie rozpoznawali nawet 80 proc. par słów.

Czy zatem - ucząc się do sprawdzianu, prezentacji, wykładu - powinniśmy aplikować sobie wstrętne zapachy? 'Oczywiście, że nie - śmieje się badaczka. - Moglibyśmy bowiem zejść na manowce i lepiej zapamiętać kontekst uczenia, a nie sam materiał'.

'Dla procesu zapamiÄ™tywania ważny jest kontekst, dlatego stosujemy pary słów, a nie pojedyncze okreÅ›lenia. Rzadko zapamiÄ™tujemy jakieÅ› informacje w oderwaniu od towarzyszÄ…cych im okolicznoÅ›ci. Różnie wyglÄ…da wpÅ‚yw emocji na zapamiÄ™tanie jakiejÅ› centralnej informacji i jej kontekstu. Jak ktoÅ› nam kiedyÅ› wyznaÅ‚ miÅ‚ość, lub groziÅ‚ nam - to możemy dokÅ‚adnie pamiÄ™tać każde sÅ‚owo. Możliwe jednak, że nasze emocje skupiaÅ‚y nasza uwagÄ™ na tej centralnej informacji, że zupeÅ‚nie nie bÄ™dziemy pamiÄ™tać, co siÄ™ dziaÅ‚o dookoÅ‚a' – tÅ‚umaczy mgr Riegel.

Jej eksperymenty mają wyjaśnić, czy niespójność emocji przekazywanych słowami oraz mimiką może zakłócać proces nauki.

'PokazywaliÅ›my badanym sÅ‚owa i twarze osób, które mieli traktować jako nadawców tej informacji. Zarówno sÅ‚owa, jak i twarze wyrażaÅ‚y wstrÄ™t lub strach, a w niektórych przypadkach ich nacechowanie emocjonalne byÅ‚o rozbieżne. W życiu codziennym też tak siÄ™ zdarza: na przykÅ‚ad kiedy ktoÅ› jest ironiczny, to coÅ› innego wyraża minÄ…, a coÅ› innego chce przekazać. ZaobserwowaliÅ›my, że ludzie lepiej zapamiÄ™tujÄ… bodźce spójne emocjonalnie. JeÅ›li ekspresja sÅ‚owna i mimika wyrażaÅ‚y coÅ› innego, nasi badani trochÄ™ gorzej to pamiÄ™tali' – wymienia rozmówczyni PAP.

Badania Riegel łączą to, co mierzalne i w pełni kontrolowane (jak pamięć) - i automatycznie pojawiające się, subiektywne emocje. Eksperymenty służą głównie poszerzeniu wiedzy na temat mechanizmów zachodzących w ludzkim mózgu, mogą mieć także zastosowania kliniczne.

'Chcielibyśmy wiedzieć, jak emocje wpływają na to, co dopiero w przyszłości będziemy zapamiętywać. Jest to pytanie o najlepsze warunki do efektywnej nauki. Czy silne pobudzenie sprawi, że lepiej będziemy się czegoś uczyć? I jaki charakter powinno mieć pobudzenie - pozytywny czy negatywny?' - tymi kwestiami badaczka zamierza zająć się na stażu podoktorskim.

Wnioski z takich badań mogłyby być przydatne w terapii osób starszych, mających problemy z pamięcią. Niektóre badania wskazują, osoby starsze cierpiące na łagodne zaburzenia poznawcze lepiej sobie radzą w zadaniach, w których są obecne pozytywne emocje. Z kolei kwestia kontekstu jest ważna w zaburzeniach związanych ze stresem pourazowym, gdzie zaburzenia pamięci wiążą się z nieprawidłowym powiązaniem bardzo silnych negatywnych emocji z ich kontekstem.

(Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl)

Konstrukcja już nad rzeką Pasjonaci zjadą do miasta szwedzkimi autami