Zabytkowy nagrobek w nowej odsłonie

Limanowa. Dokonano odbioru prac konserwatorsko-restauratorskich przy nagrobku Stanisława Zawiszy „Czarnego” na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej. Odnowienie pochodzącego z 1887 roku zabytku zrealizowało miasto Limanowa dzięki dofinansowaniu z budżetu województwa małopolskiego. Pieniądze przyznano w ramach programu przeznaczonego na zachowanie miejsc pamięci historycznej.

Na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej zakończyły się prace przy mogile Stanisława Zawiszy „Czarnego”. Odbiór wykonanych robót przeprowadzono w minioną środę (7 października). Celem przedsięwzięcia była poprawa stanu technicznego obiektu, ochrona miejsca pamięci oraz przywrócenie jego historycznego wyglądu.

Prace objęły odtworzenie żeliwnego ogrodzenia nagrobka wraz z wykonaniem pod niego nowego fundamentu. Odtworzono także żeliwny krzyż, który został osadzony na zachowanej, oryginalnej podstawie. Zrealizowane działania objęły również konserwację elementów zabytku, w tym pasyjki, podstawy oraz tabliczki inskrypcyjnej. Podczas rekonstrukcji wykorzystano zachowane źródła historyczne, dokumentację konserwatorską oraz analogię do mogiły z drugiej połowy XIX wieku znajdującej się na cmentarzu parafialnym w Starym Sączu. W ramach prac porządkowych w sąsiedztwie mogiły usunięto pień oraz system korzeniowy po wyciętym drzewie.

Z programu „Małopolska Pamięta – zachowanie miejsc pamięci historycznej” na 2026 rok miasto Limanowa otrzymało z budżetu województwa dotację celową w wysokości 12 tys. zł. 

Mogiła Stanisława Zawiszy „Czarnego” stanowi jeden z osiemnastu obiektów wchodzących w skład Zespołu zabytkowych nagrobków na cmentarzu parafialnym w Łososinie Górnej, który został wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego. Działania na rzecz objęcia tych obiektów ochroną konserwatorską zapoczątkował Robert Kowalski – historyk, muzealnik oraz radny miasta Limanowa. Z jego inicjatywy podjęto starania o wpisanie zespołu do rejestru zabytków, a także zorganizowano coroczną Łososińską Kwestę na rzecz ratowania zabytkowych nagrobków, z której dochód przeznaczany jest na prace przy najcenniejszych obiektach nekropolii.

Stanisław Zawisza „Czarny” urodził się w 1813 roku w Krakowie. W wieku niespełna 18 lat wstąpił do tworzonego w Krakowie 9. Pułku Piechoty. Służył jako podporucznik 6. Pułku Strzelców Pieszych „Braci Krakowian” i brał udział w Powstaniu Listopadowym, za co odznaczono go Krzyżem Virtuti Militari. Po upadku zrywu niepodległościowego przebywał na emigracji we Francji, gdzie zdobył wykształcenie w szkole inżynierskiej. Do Krakowa powrócił w czasie Wiosny Ludów w 1848 roku. W kolejnych latach pracował przy budowie linii kolejowej do Trzebini, a następnie był guwernerem w dworach ziemiańskich. Złote lata życia spędził w dworze Jana Pieniążka w Łososinie Górnej. Zmarł 7 grudnia 1887 roku i został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym, gdzie postawiono istniejący do dziś nagrobek.