Znani laureaci Nagrody im. Księdza Stanisława Musiała

Znamy tegorocznych laureatów Nagrody im. Księdza Stanisława Musiała, przyznawanej osobom szczególnie zasłużonym dla dialogu polsko-żydowskiego. Wyróżnienie, upamiętniające pochodzącego z Łososiny Górnej jezuitę, trafi do wybitnej badaczki literatury jidysz oraz redemptorysty przywracającego pamięć o żydowskiej społeczności Szydłowa.

W Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 6 marca odbędzie się uroczysta gala wręczenia Nagrody im. Księdza Stanisława Musiała. W tegorocznej edycji Kapituła zdecydowała o uhonorowaniu prof. dr hab. Moniki Adamczyk-Garbowskiej w kategorii za twórczość oraz o. dr. hab. Pawła Mazanki w kategorii za działalność społeczną. W wydarzeniu udział weźmie metropolita krakowski, kard. Grzegorz Ryś, który był laureatem tego wyróżnienia w ubiegłym roku.

Nagroda, ustanowiona przez Klub Chrześcijan i Żydów „Przymierze”, promuje postawy dialogu i pojednania. Warto odnotować, że w gronie jej laureatów z poprzednich lat znajduje się również mszańska katechetka Urszula Antosz-Rekucka, założycielka fundacji Sztetl Mszana Dolna.

Prof. Monika Adamczyk-Garbowska została doceniona za swój wkład w rozwój studiów polsko-żydowskich oraz popularyzację literatury jidysz. Jako tłumaczka przybliżyła polskim czytelnikom dzieła takich autorów jak Isaac Bashevis Singer czy Szalom Asz. Jest autorką licznych publikacji, m.in. „Odcienie tożsamości. Literatura żydowska jako zjawisko wielojęzyczne”, oraz inicjatorką badań nad księgami pamięci gmin żydowskich. Na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie stworzyła Zakład Kultury i Historii Żydów.

Wakacje na małopolskich drogach Wjechał w sklep i uciekł - miał 2,8 promila

Drugi z laureatów, o. Paweł Mazanka – redemptorysta i filozof związany z UKSW w Warszawie – otrzyma nagrodę za wieloletnie działania na rzecz upamiętnienia Żydów z jego rodzinnego Szydłowa. Duchowny zainicjował m.in. rewitalizację tamtejszego cmentarza żydowskiego, angażując w prace lokalną młodzież oraz studentów. Dzięki jego staraniom nawiązano kontakty z ocalałymi z Zagłady i ich rodzinami, co zaowocowało publikacjami oraz filmem dokumentalnym.

Ks. Stanisław Musiał przyszedł na świat 1 maja 1938 roku w Łososinie Górnej k. Limanowej w wielodzietnej rodzinie chłopskiej. Pragnąc zapewnić zdolnemu dziecku dalszą edukację, jedna z nauczycielek Maria Odziomek – siostra byłego dyrektora Szkoły Podstawowej Stanisława Odziomka, znanego legionisty - rozesłała listy do pięciu zgromadzeń zakonnych z prośbą o przyjęcie 12-latka, który marzył od najmłodszych lat, aby zostać kapłanem. 

Jako mały chłopiec trafił do Zakonu Jezuitów w Nowym Sączu. Po jego zlikwidowaniu w 1952 r. przez komunistów przygotowywał się do matury i nowicjatu w Zakonie Jezuitów w Starej Wsi k/Brzozowa. 15 sierpnia 1952 r. przywdział zakonny jezuicki habit. Ze względu na młodzieńczy wiek stolica apostolska musiała wydać specjalną dyspensę. W 1957 r. zdał maturę i rozpoczął studia filozoficzne w Krakowie i teologię w Warszawie. 

Następnie wyjechał na dalsze studia do Rzymu i Monachium. Znalazł tam uznanie wśród sfer intelektualnych ośrodków uniwersyteckich zachodniej Europy. Spotykał się z najwybitniejszymi autorytetami w dziedzinie filozofii, historii sztuki i teologii z Niemiec (mając szerokie kontakty z wybitnym teologiem prof. Ernesto Grassim), Austrii, Szwajcarii i Włoch. W roku 1965 studiował na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim. Zdobywał wiedzę pod kierunkiem prof. Antona Hilckmana. Za granicą przebywał prawie dwadzieścia lat. Doskonale znał kilka języków obcych. 

W latach 1972-1973 współpracował z Polską Sekcją Radia Watykańskiego, a w 1977 roku pracował tam na stanowisku redaktora. Był też wieloletnim publicystą „Tygodnika Powszechnego”. Od 1981 r. był członkiem redakcji, a w latach 1990-1991 zastępcą redaktora naczelnego tygodnika. W latach 1989-1990 był dyrektorem Wydawnictwa WAM w Krakowie oraz przełożonym wspólnoty Domu Pisarzy przy Wydawnictwie. Członek Komisji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem. Został m.in. laureatem pierwszego „Grand Press” w kategorii publicystyki (nagroda miesięcznika „Press”) za artykuł Czarne jest czarne (1997 r.), w którym apelował, by hierarchia Kościoła zareagowała na antysemickie wypowiedzi niektórych duchownych. Zasiadał w jury Nagrody Literackiej Nike. 

Pośmiertnie Wydawnictwo Literackie opublikowało Notatnik ks. Stanisława Musiała. Jezuita w wytartym swetrze (2009), a jezuickie Wydawnictwo WAM Listy ks. Stanisława Musiała do Rodziny (2010). 

Zmarł 5 marca 2004 r. Pogrzebową Mszę Świętą w kościele Ojców Jezuitów sprawował arcybiskup metropolita krakowski Franciszek Macharski. Jego pogrzeb był manifestacją, w której uczestniczyło tysiące wiernych z całego świata. Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Za trumną szli m.in. kardynał Franciszek Macharski, setki duchownych różnych wyznań, wybitni intelektualiści oraz ludzie odrzuceni przez los, bezdomni z przytułków dla ubogich, którym pomagał do końca życia. W pogrzebie brali również udział samorządowcy oraz licznie przybyła rodzina i mieszkańcy Łososiny Górnej i Limanowej. 

Przez wielu wybitnych intelektualistów uważany był za „Proroka”. Pisano o nim: żarliwy w szukaniu prawdy, odważny polemista, wielki orędownik tolerancji i dialogu w stosunkach polsko-żydowskich. Cechowała go niebywała prostota, ogromne ciepło oraz empatia w stosunku do drugiego człowieka, zwłaszcza samotnego, chorego, ubogiego. Pytany o to: „Jaki będzie Kościół XXI wieku?” odpowiadał: „Będzie - mam nadzieję - Kościołem skierowanym w stronę ludzi, a nie w stronę doktryny, czyli walki o precyzję doktrynalną, i to w dodatku z wykluczeniami i potępieniami. Jedno wydaje się oczywiste: musi to być Kościół optymizmu i radości”. 

Rada Miasta Limanowa w uznaniu zasług ks. Stanisława Musiała podjęła w 2005 roku uchwałę o nadaniu jego imienia ulicy w Limanowej- dzielnica Łososina Górna.