"Zwyczajowy" patron miasta

Święty Walenty, którego wspomnienie przypada dzisiaj (14 lutego), od kilkuset lat jest uznawany za patrona Limanowej. Choć miasto nie posiada oficjalnego dokumentu Stolicy Apostolskiej potwierdzającego ten patronat, przez wieki rozwijał się tu kult świętego, który był szczególnie czczony jako orędownik chorych. Jego ślady można odnaleźć w miejscowej bazylice oraz kaplicy w Parku Miejskim w Limanowej.

Najstarsze wzmianki o kulcie św. Walentego w Limanowej pochodzą z XV wieku. W XVI wieku w mieście wzniesiono kościół pod jego wezwaniem, a w ołtarzu poświęconym świętemu modlili się chorzy na epilepsję i schorzenia oczu. Przez lata, 14 lutego w Limanowej obchodzono odpust ku jego czci, któremu towarzyszyły liczne jarmarki i uroczystości.

Z czasem kult świętego osłabł na rzecz figury Matki Boskiej Bolesnej. Jeszcze sto lat temu ks. Kazimierz Łazarski, ówczesny proboszcz limanowski, próbował podtrzymać tę tradycję, jednak w późniejszych latach niemal całkowicie zanikła. W latach 80. i 90. XX wieku biskup Piotr Bednarczyk podjął starania o jej odnowienie. Dzięki jego inicjatywie w limanowskiej bazylice odprawiano 14 lutego Msze święte w intencji miasta i jego mieszkańców, z udziałem władz samorządowych.

Jeszcze 100 lat temu ks. Kazimierz Łazarski, proboszcz limanowski, próbował go podtrzymać, ale później niemal zanikł całkowicie. Po długim czasie wskrzesił go w latach 80. i 90. XX wieku limanowianin, biskup Piotr Bednarczyk. To dzięki niemu 14 lutego co roku odbywały się limanowskiej bazylice msze św. odprawiane w intencji miasta i jego mieszkańców z udziałem przedstawicieli władz samorządowych. Dziś jednak zwyczaj ten nie jest już kultywowany – opowiadał w rozmowie z nami historyk i regionalista Karol Wojtas.

Ślady kultu św. Walentego w Limanowej można znaleźć do dziś. W bazylice Matki Boskiej Bolesnej znajdują się jego relikwie oraz witraż przedstawiający biskupa uzdrawiającego dziecko. W otoku witraża umieszczono wezwanie: „Patronie miasta św. Walenty – módl się za nami”. Jak wynika z inskrypcji, witraż powstał w 1932 roku dzięki darczyńcom z miasta i rafinerii.

Jeżozwierz uciekinier Naboje w bagażach

Kolejnym miejscem związanym ze świętym jest kaplica w Parku Miejskim, położona obok Muzeum Regionalnego Ziemi Limanowskiej. Budowla w stylu neogotyckim pochodzi z przełomu XIX i XX wieku i nosi wezwanie św. Walentego. W jej wnętrzu znajduje się obraz autorstwa Ryszarda Pieczkiewicza, przedstawiający świętego uzdrawiającego chłopca, na tle panoramy Limanowej z lat 60. XX wieku.

Święty Walenty urodził się w III wieku w Terni, we Włoszech. Był lekarzem i duchownym, a jego działalność przypadła na czasy prześladowań chrześcijan. Wbrew zakazowi cesarza Klaudiusza II udzielał ślubów żołnierzom, co doprowadziło do jego uwięzienia i egzekucji 14 lutego 273 roku. Według legendy zakochał się w niewidomej córce strażnika, a jej miłość miała przywrócić wzrok. Przed śmiercią napisał do niej list podpisany słowami „Od Twojego Walentego”, co stało się inspiracją dla dzisiejszych Walentynek.

W tradycji chrześcijańskiej św. Walenty jest czczony jako biskup i męczennik, a także patron chorych, zwłaszcza epileptyków. W Kościele katolickim istnieją wzmianki o dwóch świętych Walentych – duchownym i biskupie Terni – jednak religioznawcy nie wykluczają, że to ta sama postać.