Jak rozpoznać pierwsze oznaki uszkodzenia konstrukcji nośnej urządzenia transportu bliskiego?

Pęknięcia spoin, odkształcenia profili czy postępująca korozja mogą przez długi czas pozostawać niezauważone. Tymczasem uszkodzenia konstrukcji nośnej urządzenia transportu bliskiego (UTB) wpływają na bezpieczeństwo podnoszenia i przemieszczania ładunków. Wczesne rozpoznanie nieprawidłowości pozwala ustalić ich przyczynę, ocenić zakres uszkodzeń i zaplanować odpowiednie prace naprawcze, zanim dojdzie do poważnej awarii.

Pęknięcia spoin i materiału konstrukcyjnego

Jednym z pierwszych sygnałów uszkodzenia konstrukcji nośnej są drobne pęknięcia pojawiające się w pobliżu spoin, otworów montażowych oraz miejsc zmiany przekroju. Szczególną uwagę należy zwrócić na połączenia narażone na cykliczne obciążenia, m.in. mocowania wysięgników, ramy nośne i połączenia konstrukcji suwnic.

Pęknięcia zmęczeniowe mogą początkowo przypominać cienkie rysy. Z czasem, pod wpływem powtarzających się obciążeń, mogą się powiększać. Niekiedy towarzyszą im odpryski powłoki lakierniczej lub ślady korozji wzdłuż uszkodzonego miejsca.

Nie każda rysa oznacza pęknięcie metalu. Jednak każda podejrzana nieciągłość w części nośnej wymaga oceny technicznej. Samo zamalowanie powierzchni nie usuwa przyczyny problemu.

Trwałe odkształcenia ram, belek i wysięgników

Konstrukcje urządzeń transportu bliskiego przenoszą obciążenia zgodnie z założeniami projektowymi. Przeciążenie, uderzenie lub wieloletnia eksploatacja mogą doprowadzić do trwałej zmiany ich geometrii.

Niepokojące objawy obejmują wygięcia profili, miejscowe wgniecenia, skręcenia belek oraz zmianę położenia połączonych części. W przypadku suwnic sygnałem ostrzegawczym może być nietypowe ugięcie mostu, a w żurawiach widoczne odkształcenie fragmentu wysięgnika.

Trzeba jednak odróżnić sprężyste ugięcie przewidziane przez producenta od trwałej deformacji. Ocenę przeprowadza się na podstawie dokumentacji technicznej, pomiarów i stanu konkretnego urządzenia.

Korozja i ubytki grubości materiału

Korozja powierzchniowa nie zawsze oznacza utratę nośności. Problem pojawia się, gdy proces obejmuje głębsze warstwy materiału i prowadzi do zmniejszenia jego przekroju.

Szczególnie narażone są urządzenia pracujące na zewnątrz, w wilgotnych halach oraz w środowisku agresywnym chemicznie. Rdza może rozwijać się również w szczelinach połączeń, pod uszkodzoną powłoką ochronną i w miejscach gromadzenia się wody.

Zaawansowane wżery, łuszczenie metalu czy miejscowe ubytki wymagają dokładniejszej kontroli. Sama ocena wyglądu powierzchni nie pozwala określić rzeczywistego osłabienia konstrukcji.

Nietypowe odgłosy i zmiany zachowania urządzenia

Uszkodzenia konstrukcyjne nie zawsze można dostrzec podczas pobieżnych oględzin. Czasami pierwszym sygnałem są zmiany obserwowane podczas normalnej eksploatacji.

Operatorzy i służby utrzymania ruchu powinni zwracać uwagę na:

• nowe trzaski lub metaliczne stuki podczas podnoszenia ładunku;
• nietypowe drgania konstrukcji;
• zmianę położenia części względem siebie;
• poluzowanie połączeń śrubowych;
• powtarzające się uszkodzenia powłoki lakierniczej w tym samym miejscu.

Takie objawy nie przesądzają o uszkodzeniu konstrukcji nośnej. Mogą wynikać również ze zużycia mechanizmów, luzów lub niewłaściwej regulacji. Wymagają jednak ustalenia przyczyny.

Jak sprawdzić stan konstrukcji nośnej?

Podstawową metodą kontroli są oględziny wizualne. Wykwalifikowany personel sprawdza stan spoin, połączeń, profili i powierzchni narażonych na korozję. Szczególnie dokładnie należy kontrolować miejsca wcześniejszych napraw oraz fragmenty konstrukcji przenoszące duże obciążenia.

Gdy oględziny nie wystarczają, specjaliści mogą zastosować badania nieniszczące (NDT). Badania penetracyjne umożliwiają wykrywanie nieciągłości otwartych na powierzchnię, magnetyczno-proszkowe pozwalają wykrywać również nieciągłości płytko pod powierzchnią materiałów ferromagnetycznych, a ultradźwiękowe służą m.in. do oceny nieciągłości wewnętrznych.

Jeśli diagnostyka potwierdzi uszkodzenie wymagające ingerencji w konstrukcję, konieczne mogą okazać się naprawy spawalnicze UDT. Zakres robót, technologię oraz wymagania dokumentacyjne należy ustalić zgodnie z przepisami i dokumentacją urządzenia.

Co zrobić po wykryciu uszkodzenia?

Podejrzenie pęknięcia lub trwałego odkształcenia części nośnej wymaga wstrzymania eksploatacji urządzenia do czasu oceny jego stanu. Należy zabezpieczyć urządzenie, zgłosić nieprawidłowość osobie odpowiedzialnej za utrzymanie ruchu i odnotować zdarzenie w dokumentacji.

Nie wolno samodzielnie prostować, wzmacniać ani spawać uszkodzonych fragmentów bez odpowiedniego przygotowania technicznego i wymaganych uprawnień. Po naprawie konstrukcji nośnej urządzenie podlegające dozorowi technicznemu wymaga stosownego badania doraźnego eksploatacyjnego przed wznowieniem pracy.

Właściwie przeprowadzona diagnostyka pozwala ustalić, czy dany fragment nadaje się do naprawy, czy konieczna będzie jego wymiana.

Jeżeli potrzebujesz specjalistycznej naprawy konstrukcji nośnej suwnicy, żurawia, podestu ruchomego lub wózka widłowego, zapoznaj się z ofertą firmy Lubritech. Firma realizuje naprawy urządzeń objętych dozorem technicznym, uwzględniając wymagania dotyczące technologii spawania, dokumentacji i odbioru po wykonanych pracach.