Debata historyczna 'Krwawe zapusty ...'

DEBATA HISTORYCZNA KRWAWE ZAPUSTY 1846. 170.ROCZNICA RABACJI GALICYJSKIEJ I POWSTANIA CHOCHOŁOWSKIEGO

W piątek 4 marca 2016 r. w Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej miała miejsce debata historyczna pn. „Krwawe Zapusty 1846. 170 rocznica Rabacji galicyjskiej i Powstania chochołowskiego”, w której wzięli udział: prof. dr hab. Stanisław Grodziski – polski prawnik, profesor nauk prawnych, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego, wieloletni pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego i współpracownik Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie; oraz dr hab. Jerzy M. Roszkowski – historyk, bibliotekarz i archiwista. Absolwent UAM w Poznaniu (1975), obecnie pracujący na Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie.

Organizatorami debaty było Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej oraz Polskie Towarzystwo Historyczne o/Limanowa.
Głównym zagadnieniem debaty były pytania: Czy chłopi z Małopolski w połowie XIX wieku czuli się Polakami? Jaki był poziom unarodowienia społeczeństwa polskiego w roku 1846 jakie czynniki miały na to wpływ? Kogo uważano wówczas za Polaka a kogo za „Cesarskiego’’?

Na wstępie Profesor Grodziski zarysował, licznie zgromadzonym gościom problematykę genezy rabacji, szczególnie przez pryzmat zmian mentalnościowych wśród ludności chłopskiej. Następnie dr Roszkowski poruszył, w multimedialnej prezentacji, zagadnienie Powstania chochołowskiego, umieszczając je w szerszym kontekście wydarzeń 1846 r., a więc Powstania krakowskiego i tzw. rzezi galicyjskiej.

W dalszej części przyszła kolej na serię pytań, zadawane przez prowadzących debatę: Magdalenę Dyląg oraz Daniela Budacza, na które wyczerpująco odpowiadali obaj dyskutanci. Szczególnie interesująco przedstawiała się kwestia niejasności istniejących w historiografii, dotyczących omawianych wydarzeń. Profesor Grodziski zwrócił uwagę na rozbieżność interpretacji w nauce polskiej i austriackiej problemu tzw. „krwawych premii”, wypłacanych chłopom przez urzędników austriackich, w zamian za dostarczenie głowy szlachcica-powstańca. Równie ciekawie została zaprezentowana przez dr Roszkowskiego kwestia rozwoju świadomości przynależności do określonego narodu, na tle innych krajów europejskich.

Ostatnią część spotkania zdominowały pytania publiczności do obu naukowców, odnoszące się do różnorakich aspektów społeczno-gospodarczych XIX wiecznej Galicji, m.in. propagowanie trzeźwości miało wpływ na ostry przebieg rabacji?

Z oboma powstaniami Limanowszczyzna miała silny związek zarówno poprzez obszar na, którym się toczyła jak i poprzez osoby zaangażowane w ich organizację. Nawiązanie do tych dwóch ważnych wydarzeń ma ogromne znaczenie w kontekście dwóch przeciwstawnych celów jakie stały przed powstańcami: jedno przeciwko szlachcie, która wspomagała narodowe powstanie krakowskie, a drugie zyskało miano pierwszego chłopskiego powstania obronie narodu polskiego.
Muzeum Regionalne Ziemi Limanowskiej zaszczycili m.in. reprezentanci Starostwa Powiatowego- wicestarosta limanowski Mieczysław Uryga oraz radny powiatowy Marian Wójtowicz. Gospodarzem spotkania był burmistrz Miasta Limanowa mgr. inż. Władysław Bieda. W spotkaniu wzięli udział również radni miejscy na czele z przewodniczącą rady miasta Limanowej Jolantą Juszkiewicz. Radę Muzeum limanowskiego reprezentował Jerzy Bogacz. Nie zabrakło także Kierownika Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej (Filia w Limanowej) - Pauliny Ablewicz. Specjalnym gościem był Jacek Żuławski, prawnuk Leona Żuławskiego dzięki któremu udało się zorganizować piątkowe spotkanie. Wśród gości byli również zawodowi historycy i miłośnicy regionalnej historii.

Debata była jednocześnie zapowiedzią zbliżającej się wystawy poświęconej rodzinie Żuławskich. Leon Żuławski był mieszkańcem dziewiętnastowiecznej Limanowej. Opisał wydarzenia z 1846 roku. Wówczas na terenie Galicji rozpoczęło się powstanie chłopskie. Austriacy buntowali chłopów przeciwko polskiej szlachcie. Doszło do krwawych starć. Rękopis został odnaleziony przez potomków autora i ma bardzo ważną wartość historyczną dla miasta. Publikacja została wydana dzięki staraniom Jacka Żuławskiego. Otwarcie wystawy odbędzie się 14 kwietnia 2016 roku a następnie będzie można ją podziwiać w Muzeum Regionalnym Ziemi Limanowskiej, a następnie w Gminnej Bibliotece Publicznej w Starej Wsi.