Nowy koronawirus a cukrzyca. Wskazówki dla diabetyków i ich bliskich

Cukrzyca sama w sobie nie zwiększa prawdopodobieństwa zachorowania na COVID-19, jednak u osób z cukrzycą istnieje ryzyko rozwoju powikłań i ciężkiego przebiegu zakażenia. Dobra wiadomość jest taka, że ryzyko to można zmniejszyć. Dowiedz się, jak.

U chorych na cukrzycÄ™ istnieje wiÄ™ksze prawdopodobieÅ„stwo rozwoju ciężkich objawów i powikÅ‚aÅ„ wszystkich infekcji wirusowych, nie tylko wywoÅ‚anych przez nowego koronawirusa. WpÅ‚yw na to ma przede wszystkim kontrola metaboliczna cukrzycy, bo od niej zależy prawidÅ‚owe funkcjonowanie ukÅ‚adu odpornoÅ›ciowego. Wysokie wartoÅ›ci glikemii i hemoglobiny glikowanej (HbA1C) upoÅ›ledzajÄ… pierwszÄ… liniÄ™ obrony przeciwko patogenom, czyli np. wirusom czy bakteriom. JeÅ›li cukrzyca jest dobrze kontrolowana, ryzyko rozwoju ciężkiej postaci zakażenia COVID-19 jest podobne do tego, które obserwujemy w populacji ogólnej.

SpecjaliÅ›ci podkreÅ›lajÄ…, że u chorych z dobrze wyrównanÄ… cukrzycÄ… ryzyko zakażenia SARS-Cov2 nie bÄ™dzie istotnie zwiÄ™kszone. W czasie pandemii tym istotniejsze jest Å›cisÅ‚e stosowanie siÄ™ do zaleceÅ„ diabetologa.

Wiadomo też, że dodatkowym obciążeniem w przebiegu COVID-19 u osób chorujÄ…cych na cukrzycÄ™ sÄ… choroby współtowarzyszÄ…ce, szczególnie choroby serca. Im wiÄ™cej chorób, tym ryzyko rozwoju ciężkiej postaci COVID-19 wiÄ™ksze, co wynika z upoÅ›ledzonej zdolnoÅ›ci organizmu do walki z infekcjÄ…. 

Jak zakażenie koronawirusem wpływa na przebieg cukrzycy?

Zakażenie koronawirusem wiąże się m.in. występowaniem wysokiej gorączki (powyżej 38 stopni C), a ta zwiększa zapotrzebowanie organizmu na insulinę. M.in. dlatego tak ważne jest kontrolowanie glikemii.

Jeśli chory w porę nie zareaguje, może to doprowadzić do znacznej hiperglikemii, która nieleczona prowadzi do ostrej kwasicy ketonowej. Dotyczy to przede wszystkim chorych na cukrzycę typu 1.

Ponadto należy pamiÄ™tać, że zakażenie koronawirusem może zwiÄ™kszyć poziom glikemii u chorych na cukrzycÄ™ typu 2. Tacy chorzy mogÄ… wymagać okresowego wÅ‚Ä…czenia insuliny. 

- Każda infekcja bardzo źle wpÅ‚ywa na cukrzycÄ™, nastÄ™puje totalne rozchwianie. JeÅ›li chory poustawiaÅ‚ sobie dawki, na których dobrze funkcjonowaÅ‚, każda choroba, gorÄ…czka, czy sensacje żoÅ‚Ä…dkowe burzÄ… ten Å‚ad. Diabetycy sÄ… też narażeni na wszelkiego typu powikÅ‚ania - dlatego tak zalecane sÄ…  szczepienia przeciwko grypie - i trudniej je przechodzÄ… – potwierdza Anna ÅšliwiÅ„ska, prezes  Polskiego Stowarzyszenia Diabetyków.   Jednak, jak podkreÅ›la, chorzy na cukrzycÄ™ zazwyczaj rozumiejÄ… powagÄ™ sytuacji.  

- Jestem bardzo pozytywnie zaskoczona – wszyscy chorzy, z którymi rozmawiam, zdają sobie sprawę z podwyższonego ryzyka i naprawdę przestrzegają zaleceń, nie wychodzą z domów, wiedzą, że nie mogą się narażać. Jestem z nich bardzo dumna – podkreśla prezes PSD.

Cukrzyca a COVID-19 i leki

W mediach pojawiły się informacje mogące wzbudzić obawy co do stosowania w okresie infekcji COVID-19 niektórych leków. Jednak specjaliści zapewniają, że w świetle dostępnych aktualnych informacji nie ma podstaw do rezygnacji z leczenia inhibitorem konwertazy lub sartanem.

Przygotuj siÄ™ na wypadek ewentualnego zachorowania

Specjaliści z Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego radzą, aby przygotować się na ewentualność zachorowania. W tym celu:

• wypisz w jednym miejscu numery telefonów do lekarzy i swojego zespoÅ‚u terapeutycznego, apteki oraz ubezpieczyciela.
• zrób listÄ™ leków, które stosujesz i ich dawki (w tym witamin i suplementów).
• wypisz produkty zawierajÄ…ce cukry proste, np. sÅ‚odzone napoje, miód, dżem, galaretki lub landrynki, które możesz szybko zjeść, jeÅ›li na skutek osÅ‚abienia spowodowanego chorobÄ… wystÄ…pi u ciebie hipoglikemia
• jeżeli jesteÅ› leczony insulinÄ…, przygotuj sobie zapas leku na tydzieÅ„ do przodu na wypadek choroby lub niemożnoÅ›ci wykupienia kolejnej recepty. Zadbaj także o glukagon i testy paskowe do badania stężenia ciaÅ‚ ketonowych w moczu
• zgromadź dodatkowe Å›rodki dezynfekujÄ…ce: pÅ‚yn na bazie alkoholu, mydÅ‚o do odkażania rÄ…k, jednorazowe rÄ™kawiczki
• przygotuj odpowiedni zapas artykułów gospodarstwa domowego i produktów żywnoÅ›ciowych na wypadek koniecznoÅ›ci pozostania w domu przez dÅ‚uższy czas.

Skontaktuj się z kimś z zespołu terapeutycznego i wypytaj o następujące sprawy:

•  w jakich sytuacjach powinieneÅ› dzwonić do lekarza (np. w sprawie stężenia ketonów w moczu, zmian w diecie, dawek leków, itd.),
• jak powinieneÅ› kontrolować poziom cukru we krwi,
• kiedy należy oznaczyć stężenie ketonów w moczu,
• co robić, gdy przydarzy ci siÄ™ infekcja: jakie leki należy przyjmować na przeziÄ™bienie, grypÄ™, infekcje wirusowe.
• czy w trakcie choroby powinieneÅ› zmienić leczenie cukrzycy.

Przed rozmowÄ… telefonicznÄ… z lekarzem przygotuj:

• wyniki pomiaru glikemii, 
• wyniki pomiaru stężenia ciaÅ‚ ketonowych w moczu.
• informacjÄ™ o iloÅ›ci przyjÄ™tych pÅ‚ynów
• zastanów siÄ™, jakie objawy chorobowe odczuwasz – dusznoÅ›ci, zatkany nos, podwyższona temperatura
• zapytaj, jak w tej sytuacji należy kontrolować cukrzycÄ™.

SpecjaliÅ›ci z Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego przygotowali i zamieÅ›cili na swojej stronie kilka wskazówek dla pacjentów z cukrzycÄ…: 

• Pij dużo pÅ‚ynów. JeÅ›li wymiotujesz, przyjmuj pÅ‚yny maÅ‚ymi Å‚yczkami, co 15 minut, żeby uniknąć odwodnienia.
• JeÅ›li zaobserwujesz spadek poziomu cukru (poniżej 70 mg/dl lub zalecanego docelowego przedziaÅ‚u glikemii), spożyj 15 gramów Å‚atwo przyswajalnych cukrów prostych, jak miód, dżem, galaretka, sok lub sÅ‚odzony napój typu coca cola i skontroluj poziom cukru za 15 minut, aby upewnić siÄ™, czy poziom glikemii wzrasta. Wykonuj dodatkowe oznaczenia poziomu cukru w ciÄ…gu dnia i w nocy (zazwyczaj co 2–3 godziny; jeÅ›li używasz urzÄ…dzenia do ciÄ…gÅ‚ego monitorowania glikemii [CGM], czÄ™sto sprawdzaj odczyty).
• JeÅ›li stwierdzisz u siebie wysoki poziom cukru (powyżej 250 mg/dl) w wiÄ™cej niż w 2 kolejnych oznaczeniach, sprawdź stężenie ketonów w moczu, aby uniknąć rozwoju ciężkiej kwasicy ketonowej.
• JeÅ›li w teÅ›cie paskowym stwierdzisz Å›redni lub wysoki poziom ketonów (ewentualnie Å›lad lub niski poziom ketonów zgodnie ze wskazówkami lekarza), niezwÅ‚ocznie skontaktuj siÄ™ z lekarzem.
• PamiÄ™taj o tym, że acetaminofen (Paracetomol) wpÅ‚ywa na wartoÅ›ci glikemii mierzone przez niektóre urzÄ…dzenia CGM (Dexcom G5, MedtronicEnlite i Guardian). Dla pewnoÅ›ci oznacz poziom cukru na glukometrze.
• PamiÄ™taj, aby umyć rÄ™ce i oczyść miejsce iniekcji/infuzji oraz nakÅ‚ucia opuszki palca wodÄ… z mydÅ‚em lub Å›rodkiem dezynfekujÄ…cym na bazie alkoholu.

Wszystkich, niezależnie od stanu zdrowia, obowiązują ogólne zasady zmniejszające ryzyko zakażenia:

• czÄ™ste mycie rÄ…ke mydÅ‚em i ciepÅ‚Ä… wodÄ… przez co najmniej 20 sekund; szczególnie po czyszczeniu nosa, kaszlniÄ™ciu, kichniÄ™ciu lub po pobycie w miejscu publicznym.
• w trakcie kaszlu lub kichania zakrywanie ust i nosa chusteczkÄ… albo kichanie/kasÅ‚anie w przedramiÄ™.     
• unikanie dotykania czÄ™sto używanych powierzchni w miejscach publicznych, takich jak przyciski w windzie, klamki, drzwi, porÄ™cze; jeÅ›li już musisz czegoÅ› dotknąć w miejscu publicznym, używaj chusteczki lub rÄ™kawa
• zmiana rytuaÅ‚u powitania: nie witaj siÄ™ przez podawanie rÄ™ki, uÅ›cisk czy pocaÅ‚owanie w policzek
• unikanie zgromadzeÅ„, ograniczenie przebywanie w miejscach publicznych i zachowanie bezpiecznej odlegÅ‚oÅ›ci od rozmówcy (nie mniej niż 1-1,5 m), 
• zadbanie o to, aby co jakiÅ› czas zdezynfekować powierzchnie i przedmioty w domu, szczególnie te czÄ™sto dotykane powierzchnie, takie jak stoÅ‚y, klamki drzwi, wÅ‚Ä…czniki Å›wiatÅ‚a, uchwyty, biurka, toalety, kurki i telefony komórkowe 
• unikanie dotykania nieumytymi rÄ™koma twarzy, nosa, oczu, itd.
• rezygnacja z niepotrzebnych podróży, szczególnie tych zaplanowanych 
• unikanie kontaktu z chorymi osobami
• Uwaga: Nie zaleca siÄ™ noszenia maseczek na twarzy przez osoby zdrowe.

(ŹródÅ‚o: Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl)